Ευρώπη
Σερβία
Μαυροβούνιο
Τσεχία
Τουρκία
Κίνα
ΠολωνίαΗ ανάπτυξη θα παραμείνει μέτρια
Το 2025, η Βοσνία-Ερζεγοβίνη αναμένεται να καταγράψει μέτρια ανάπτυξη, χαμηλότερη από αυτή των άλλων χωρών των Δυτικών Βαλκανίων. Η ιδιωτική κατανάλωση, η οποία αντιπροσωπεύει το 65% του ΑΕΠ, θα παραμείνει ο βασικός μοχλός ανάπτυξης. Αυτό θα υποστηριχθεί από την απότομη αύξηση των ονομαστικών μισθών (+13,9% τον Ιανουάριο του 2025), η οποία θα ενισχυθεί από την έλλειψη εργατικού δυναμικού, καθώς και από τη συνακόλουθη αύξηση κατά 61,5% του ακαθάριστου κατώτατου μισθού στην Ομοσπονδία της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης (63% του πληθυσμού), η οποία σχεδιάστηκε με σκοπό την αποθάρρυνση της παραοικονομίας. Παρά την αύξηση των τιμών των τροφίμων στις αρχές του 2025, ο πληθωρισμός θα παραμείνει γενικά υπό έλεγχο, συμβάλλοντας στην ενίσχυση της αγοραστικής δύναμης των νοικοκυριών. Ο τουρισμός, αφού κατέγραψε ήδη ένα έτος ρεκόρ το 2024, θα έχει θετικό αντίκτυπο στον πληθυσμό. Ωστόσο, ένα αντιφατικό ευρωπαϊκό οικονομικό περιβάλλον, με την εμπορική πολιτική των ΗΠΑ να επιβαρύνει τη δραστηριότητα στη Γερμανία και την Αυστρία (ενώ παρατηρείται κάποια ανθεκτικότητα στη Σερβία και την Κροατία), θα μπορούσε να επηρεάσει τα εμβάσματα των ομογενών, τα οποία αντιπροσωπεύουν το 10% του ΑΕΠ.
Η χώρα θα συνεχίσει να αντιμετωπίζει πολύ υψηλά ποσοστά ανεργίας (27,3% τον Ιανουάριο του 2025), τα οποία τροφοδοτούνται από την εξάρτησή της από κορεσμένους τομείς, όπως η μεταλλουργία και η γεωργία. Η μαζική μετανάστευση ειδικευμένων εργαζομένων επιδεινώνει επίσης την έλλειψη εξειδικευμένου εργατικού δυναμικού.
Τα ελλείμματα υπό έλεγχο παρά την πίεση από τις δημόσιες δαπάνες και τις εισαγωγές
Το δημοσιονομικό έλλειμμα της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης ενδέχεται να μειωθεί ελαφρώς έως το 2025. Ωστόσο, θα χαρακτηρίζεται από αυξημένες δαπάνες και στις δύο οντότητες (Ομοσπονδία και Σερβική Δημοκρατία) με ανεξάρτητους προϋπολογισμούς. Η αύξηση αυτή αφορά τις υποδομές, καθώς και κοινωνικές μεταρρυθμίσεις και μεταρρυθμίσεις στον τομέα των μισθών που αποσκοπούν στη διατήρηση μιας μέτριας ανάπτυξης. Με την κεντρική τράπεζα να συνδέεται με την ΕΚΤ μέσω του καθεστώτος νομισματικού συμβουλίου και της σύνδεσης με το ευρώ, η δημοσιονομική πολιτική αποτελεί τον κύριο μοχλό επίδρασης στις οικονομικές συνθήκες. Ωστόσο, οι αρχές αναμένουν υψηλότερα φορολογικά έσοδα και σχεδιάζουν να εφαρμόσουν μέτρα δημοσιονομικής εξυγίανσης, όπως η σταδιακή κατάργηση των επιδοτήσεων στην ενέργεια και η επανεισαγωγή των εισφορών υγείας. Το δημόσιο χρέος, εν τω μεταξύ, θα παραμείνει σχετικά χαμηλό και υπό έλεγχο (20% του ΑΕΠ). Παρά την ευρωπαϊκή χρηματοδότηση για υποδομές, η δανειοληπτική ικανότητα της χώρας παραμένει σχετικά περιορισμένη, ενώ η εγχώρια χρηματοπιστωτική αγορά είναι ανεπαρκώς ανεπτυγμένη.
Το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών θα παραμείνει, κυρίως λόγω ενός διαρθρωτικά υψηλού εμπορικού ελλείμματος. Αυτό οφείλεται στη μεγάλη εξάρτηση από τις εισαγωγές βιομηχανικών προϊόντων και τροφίμων, ενώ οι κύριες εξαγωγές της χώρας, όπως τα καύσιμα, τα μηχανήματα και ο ηλεκτρικός εξοπλισμός, καθώς και τα μεταλλικά προϊόντα, αντισταθμίζουν μόνο εν μέρει αυτή την ανισορροπία. Από την άλλη πλευρά, το εμπόριο υπηρεσιών θα παραμείνει πλεονασματικό, υποστηριζόμενο από έναν δυναμικό τουριστικό τομέα (ρεκόρ το 2024) και μια ακμάζουσα βιομηχανία πληροφορικής. Η άμεση επίδραση των ενδεχόμενων αμερικανικών δασμών στις εξαγωγές της Βοσνίας αναμένεται να παραμείνει περιορισμένη (λιγότερο από 2% των συνολικών εξαγωγών προς τις ΗΠΑ, ή 0,1% του ΑΕΠ), αλλά η πιθανή έμμεση επίδραση μέσω της επιβράδυνσης της ευρωπαϊκής ζήτησης θα μπορούσε να επηρεάσει τις εξαγωγές προς βασικούς εταίρους, όπως η Γερμανία και η Ιταλία.
Στο σταυροδρόμι της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης και της εθνικής αποσύνθεσης
Μετά τις Συμφωνίες του Ντέιτον το 1995, η Βοσνία-Ερζεγοβίνη χωρίστηκε σε δύο αυτόνομες οντότητες: την Ομοσπονδία της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης (FBiH), με πλειοψηφία Βόσνιων και Κροατών, και τη Δημοκρατία Σέρπσκα (RS), με πλειοψηφία Σέρβων, καθώς και την κεντρικά διοικούμενη περιφέρεια του Μπρκό. Η εξουσία συγκεντρώνεται αντίστοιχα στις δύο αυτόνομες οντότητες. Το κεντρικό κράτος είναι αρμόδιο μόνο για την εξωτερική πολιτική, την άμυνα και τις διαπραγματεύσεις ένταξης στην ΕΕ. Στις εθνικές εκλογές του Οκτωβρίου 2022 επικράτησαν τα εθνικιστικά κόμματα των Σέρβων, των Κροατών και των Βόσνιων τόσο σε κεντρικό επίπεδο όσο και σε επίπεδο οντοτήτων. Το Συμβούλιο Υπουργών, το οποίο λειτουργεί ως κεντρική κυβέρνηση, εκλέχθηκε στα τέλη Ιανουαρίου 2023 με την υποστήριξη 23 από τα 42 μέλη της Βουλής των Αντιπροσώπων, που εκπροσωπούν οκτώ κόμματα. Κυριαρχούν σε αυτό δύο κόμματα, οι Σέρβοι εθνικιστές (SNSD) και οι Κροάτες εθνικιστές (HDZ BiH). Τη χώρα εκπροσωπεί μια εκ περιτροπής τριμελής προεδρία, η οποία αντιπροσωπεύει τις τρεις εθνοτικές ομάδες και λειτουργεί με βάση τη συναίνεση. Επί του παρόντος, μόνο υποψήφιοι που ανήκουν σε μία από τις τρεις εθνοτικές ομάδες μπορούν να θέσουν υποψηφιότητα. Αυτό το πολύπλοκο θεσμικό πλαίσιο υπονομεύεται από τον τρέχοντα αποκλεισμό των κεντρικών θεσμών από το SNSD και τις αποσχιστικές ενέργειες του Μιλόραντ Ντόντικ, ηγέτη του κόμματος και Προέδρου της Δημοκρατίας Σερβίας (RS). Τον Φεβρουάριο του 2025, ο Ντόντικ καταδικάστηκε σε ένα έτος φυλάκισης και του απαγορεύτηκε η άσκηση πολιτικών αξιωμάτων για έξι έτη, λόγω της παράβασης των αποφάσεων του Διεθνούς Ύπατου Εκπροσώπου, συμπεριλαμβανομένης της ακύρωσης κειμένων που είχε υιοθετήσει η Σερβική Δημοκρατία (RS) και τα οποία ήταν αντίθετα προς τις ευρωπαϊκές αρχές. Η ανάπτυξη υποδομών, όπως ο αυτοκινητόδρομος 5c και οι αγωγοί φυσικού αερίου με την Κροατία και τη Σερβία, όπως ο Αγωγός Ιονίου-Αδριατικού (IAP) που έχει σχεδιαστεί για τη μείωση της εξάρτησης από τη Ρωσία, επιβραδύνεται λόγω εσωτερικών διαφωνιών. Παρά τις εντάσεις αυτές, οι διαπραγματεύσεις για την ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση ξεκίνησαν επίσημα τον Μάρτιο του 2025, μετά από προσπάθειες συμμόρφωσης με τις ευρωπαϊκές απαιτήσεις (καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες, διαχείριση της μετανάστευσης). Οι επόμενες γενικές εκλογές έχουν προγραμματιστεί για τον Οκτώβριο του 2026, αλλά η πολιτική παράλυση είναι πιθανό να συνεχιστεί μέχρι τότε.
Στο διεθνές προσκήνιο, η χώρα βρίσκεται στο επίκεντρο σημαντικών γεωπολιτικών ζητημάτων. Η ΕΕ υποστηρίζει την ένταξη της χώρας, αλλά εξαρτά την οικονομική βοήθεια από τη διεξαγωγή διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων, ενώ οι στενοί δεσμοί του Μιλόραντ Ντόντικ με τη Ρωσία περιπλέκουν αυτές τις προσπάθειες. Η Ρωσία υποστηρίζει σιωπηρά τις αποσχιστικές φιλοδοξίες της Δημοκρατίας Σέρπσκα (RS), ενώ επικρίνει τον ρόλο του διεθνούς Ύπατου Εκπροσώπου που εποπτεύει την εφαρμογή των Συμφωνιών του Ντέιτον στον πολιτικό τομέα. Παράλληλα, τον Μάρτιο του 2025, η ΕΕ ενίσχυσε τη στρατιωτική της παρουσία μέσω της EUFOR (για να διασφαλίσει την εφαρμογή των Συμφωνιών του Ντέιτον) προκειμένου να διατηρήσει τη σταθερότητα ενόψει των αυξανόμενων εντάσεων. Το 2025, έτος κατά το οποίο η χώρα γιορτάζει την 30ή επέτειο των Συμφωνιών του Ντέιτον, η χώρα βρίσκεται σε σταυροδρόμι: είτε θα προχωρήσει προς την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση είτε θα διακινδυνεύσει τη διάσπαση.