Σφιχτή πολιτική, συγκρατημένη ανάπτυξη, χαμηλότερος πληθωρισμός
Παράλληλα με την επιτάχυνση της αποπληθωριστικής διαδικασίας, η τουρκική οικονομία αναμένεται να ακολουθήσει μια πιο αργή αλλά πιο ισορροπημένη πορεία ανάπτυξης. Φέτος και έως το 2026, η συμβολή της ιδιωτικής κατανάλωσης (περίπου 55% του ΑΕΠ) στην ανάπτυξη θα παραμείνει περιορισμένη λόγω της διαρκώς αυστηρής νομισματικής πολιτικής. Η κεντρική τράπεζα αναμένεται να αρχίσει σταδιακά να μειώνει το επιτόκιο επαναγοράς μιας εβδομάδας (46%) τον Ιούλιο του 2025, ώστε να φτάσει στο 30% έως τα μέσα του 2026, σύμφωνα με την πορεία του αποπληθωρισμού. Ο πληθωρισμός θα συνεχίσει να ασκεί πίεση στους προϋπολογισμούς των νοικοκυριών, ιδίως μεταξύ των ατόμων των κατώτερων και μεσαίων εισοδηματικών κλιμάκων. Κατά συνέπεια, η συμβολή της ιδιωτικής κατανάλωσης στην ανάπτυξη θα βασίζεται κυρίως στην ομάδα των υψηλότερων εισοδημάτων. Από την πλευρά του κράτους, η αυστηρότερη δημοσιονομική πολιτική, που περιλαμβάνει περικοπές δαπανών (εξαιρουμένης της ανασυγκρότησης μετά τους δύο σεισμούς του 2023), θα μειώσει τη συμβολή του δημόσιου τομέα στην ανάπτυξη (περίπου 12% του ΑΕΠ). Οι ιδιωτικές επενδύσεις (περίπου 10% του ΑΕΠ), οι οποίες επίσης έχουν αποδυναμωθεί λόγω του αυξημένου χρηματοοικονομικού κόστους, αναμένεται να παρουσιάσουν σταδιακή βελτίωση από το δεύτερο εξάμηνο του 2025. Οι καθαρές εξαγωγές θα συνεχίσουν να αποτελούν ανασταλτικό παράγοντα για την ανάπτυξη, αν και σε μικρότερο βαθμό, χάρη κυρίως στις χαμηλότερες παγκόσμιες τιμές της ενέργειας, στον περιορισμό των εισαγωγών χρυσού και στα υψηλότερα έσοδα από τον τουρισμό το 2026 (που εκτιμώνται σε 70 δισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ, αύξηση 8% σε σχέση με το 2025). Η πορεία των εξαγωγών αγαθών θα επηρεαστεί από την ανάκαμψη της ζήτησης στην ΕΕ, ιδίως στη Γερμανία, καθώς και από την πορεία της αμερικανικής οικονομίας. Εάν οι παράγοντες αυτοί εξελιχθούν θετικά το 2026, θα μπορούσε να πυροδοτηθεί ανάκαμψη της βιομηχανικής παραγωγής, η οποία σημείωσε πενιχρή αύξηση 1,3% σε ετήσια βάση κατά την περίοδο Ιανουαρίου-Απριλίου 2025. Οι εξαγωγές της τουρκικής αμυντικής βιομηχανίας και του σχετικού τεχνολογικού λογισμικού θα βελτιώσουν σίγουρα το πρόσφατο προφίλ υψηλής ανάπτυξής τους.
Η τουρκική λίρα θα συνεχίσει να ανατιμάται σε πραγματικούς όρους το 2026, αν και με βραδύτερο ρυθμό, υποστηρίζοντας έτσι τη διαδικασία αποπληθωρισμού. Ο ετήσιος πληθωρισμός προβλέπεται να μειωθεί περαιτέρω σε σχεδόν 26% έως το τέλος του έτους. Ωστόσο, θα παραμείνει σημαντικά υψηλότερος από την πρόβλεψη της κεντρικής τράπεζας, που ανέρχεται στο 12%. Εκτός αν προκύψει απροσδόκητη διακύμανση της συναλλαγματικής ισοτιμίας, αυτό αναμένεται να οδηγήσει σε αποπληθωρισμό, επιβραδύνοντας την άνοδο των τιμών των εισαγόμενων βασικών αγαθών. Η άρση της αδράνειας των τιμών στον τομέα των υπηρεσιών και η βελτίωση των πληθωριστικών προσδοκιών θα στηρίξουν την τάση αυτή.
Μείωση του εξωτερικού ελλείμματος, συνέχιση της δημοσιονομικής εξυγίανσης
Το έλλειμμα στο ισοζύγιο εισοδημάτων που οφείλεται στην επαναπατρισμό εσόδων από ξένους επενδυτές, καθώς και το πλεόνασμα στο ισοζύγιο υπηρεσιών, θα συνεχιστούν το 2026. Η μείωση του εμπορικού ελλείμματος θα μειώσει εκ νέου το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών ως ποσοστό του ΑΕΠ. Τα έσοδα από τον τουρισμό και τις μεταφορές αναμένεται να συγκαταλέγονται μεταξύ των σημαντικότερων παραγόντων που συμβάλλουν στο πλεόνασμα των υπηρεσιών. Οι σχετικά χαμηλές παγκόσμιες τιμές ενέργειας θα συμβάλουν στη μείωση του κόστους των εισαγωγών, ενώ ο ρυθμός αύξησης των εξαγωγών θα εξαρτηθεί κυρίως από την ανάκαμψη των ευρωπαϊκών οικονομιών. Σε αυτό το πλαίσιο, υφίστανται δύο παράγοντες κινδύνου. Πρώτον, μια ενδεχόμενη μείωση του όγκου του παγκόσμιου εμπορίου, που θα προκληθεί από την απρόβλεπτη δασμολογική πολιτική της κυβέρνησης Τραμπ, θα μπορούσε να αποδυναμώσει τη ζήτηση για τουρκικά εξαγωγικά προϊόντα. Δεύτερον, οι περιφερειακές γεωπολιτικές εξελίξεις θα μπορούσαν να αναγκάσουν το κλείσιμο βασικών μεταφορικών οδών, οδηγώντας ενδεχομένως σε αύξηση των τιμών εισαγωγής των βασικών εμπορευμάτων. Το κλείσιμο σημαντικών οδών διαμετακόμισης (π.χ. το Στενό του Ορμούζ), για να μην αναφέρουμε τις ζημιές που θα προκληθούν στις εγκαταστάσεις παραγωγής πετρελαίου, θα οδηγούσε σε δραματική αύξηση των τιμών της ενέργειας.
Τον Ιούνιο του 2025, τα ακαθάριστα διεθνή αποθέματα της κεντρικής τράπεζας ανήλθαν σε 156 δισ. δολάρια ΗΠΑ (που αντιπροσωπεύουν περίπου το 85% του αποθέματος βραχυπρόθεσμου εξωτερικού χρέους, ή λίγο περισσότερο από το ήμισυ σε χρυσό) από 98,5 δισ. δολάρια ΗΠΑ τον Μάιο του 2023. Το 2024 και το 2025, η συγκράτηση της εγχώριας ζήτησης που προκλήθηκε από το επίσημο μηνιαίο ανώτατο όριο στην πιστωτική επέκταση (μεταξύ 1,5 και 2%) συνέβαλε στη μείωση του ελλείμματος του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών και αύξησε τα διεθνή αποθέματα της κεντρικής τράπεζας. Η αύξηση των αποθεματικών προκάλεσε μείωση του ασφαλίστρου κινδύνου – τα CDS 5 ετών σε δολάρια ΗΠΑ μειώθηκαν σε 285 μονάδες τον Ιούνιο του 2025 έναντι 888 μονάδων τον Ιούλιο του 2022. Αυτό ενίσχυσε την ικανότητα της χώρας να προσελκύει εισροές ξένου κεφαλαίου. Ωστόσο, η εξάρτηση από βραχυπρόθεσμες εισροές για τη στήριξη της αύξησης των αποθεματικών αποτελεί πρόκληση για την κεντρική τράπεζα όσον αφορά τη διατήρηση της σταθερότητας της τουρκικής λίρας ενόψει πιθανών εξωτερικών και εσωτερικών πιέσεων.
Η δημοσιονομική εξυγίανση θα συνεχίσει να βασίζεται στη μείωση των δαπανών, κυρίως όσον αφορά τις διακριτικές δαπάνες (π.χ. λειτουργικά έξοδα, στήριξη τοπικών έργων κ.λπ.). Η επιβράδυνση του πληθωρισμού θα διευκολύνει την επιβράδυνση της αύξησης των δαπανών προσωπικού, οι οποίες αποτελούν το 30% του συνόλου. Ωστόσο, οι πληρωμές τόκων, οι οποίες αυξήθηκαν κατά 75% κατά την περίοδο Ιανουαρίου-Μαΐου 2025 σε σύγκριση με το επίπεδο του προηγούμενου έτους, αναμένεται να παραμείνουν υψηλές. Λόγω της αύξησης του πληθωρισμού και της σύσφιξης της νομισματικής πολιτικής, το μέσο κόστος του εγχώριου δανεισμού αυξήθηκε στο 47% τον Μάιο του 2025, σε σύγκριση με το 35% τον Μάιο του 2024.
Οι περιφερειακές γεωπολιτικές εντάσεις θα αποτελέσουν καθοριστικό παράγοντα στην εξωτερική πολιτική
Η Τουρκία διαθέτει προεδρικό σύστημα, το οποίο θεσπίστηκε με δημοψήφισμα το 2017. Οι εκτελεστικές εξουσίες και τα καθήκοντα ασκούνται και εκπληρώνονται από τον Πρόεδρο. Στις γενικές εκλογές του 2023 νίκησε ο Πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και το Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (AK Parti). Το εσωτερικό πολιτικό τοπίο αναμένεται να παραμείνει σχετικά σταθερό.
Η εξωτερική πολιτική της Τουρκίας καθοδηγείται κυρίως από οικονομικά κριτήρια τα τελευταία χρόνια. Οι γεωπολιτικές εντάσεις, ιδίως στη Μέση Ανατολή, αναμένεται να διαδραματίσουν σημαντικότερο ρόλο από το 2025. Η χώρα αναμένεται να προχωρήσει με προσοχή, προκειμένου να αποφύγει να εμπλακεί στις συγκρούσεις. Αν και δεν εμπλέκεται στη σύγκρουση μεταξύ του Ιράν, του Ισραήλ και των ΗΠΑ, η Τουρκία αντιμετωπίζει ωστόσο σημαντικούς κινδύνους. Ενώ η Άγκυρα διατηρεί διπλωματικές και εμπορικές σχέσεις με την Τεχεράνη, μια ευρύτερη σύγκρουση θα μπορούσε να αποσταθεροποιήσει τα νοτιοανατολικά σύνορα της Τουρκίας, λόγω της παρουσίας ομάδων που υποστηρίζονται από το Ιράν στο Ιράκ και τη Συρία. Η Τουρκία ενδέχεται επίσης να χρειαστεί να αντιμετωπίσει εκ νέου εισροές προσφύγων από γειτονικές χώρες. Η Τουρκία θα συνεχίσει να διαδραματίζει ρόλο κεντρικού διπλωματικού μεσολαβητή, όπως συμβαίνει με τις εν εξελίξει συνομιλίες μεταξύ της Αιθιοπίας και της Σομαλίας, καθώς και με τις διαπραγματεύσεις μεταξύ της Ουκρανίας και της Ρωσίας.
Η Τουρκία έχει επεκτείνει την παρουσία της στην Αφρική, επενδύοντας σε υποδομές, ενέργεια και τηλεπικοινωνίες. Έχει δημιουργήσει ισχυρούς οικονομικούς δεσμούς με αφρικανικές χώρες, τοποθετώντας τον εαυτό της ως κρίσιμο εταίρο: το εμπόριο μεταξύ Αφρικής και Τουρκίας αυξήθηκε από 5 δισεκατομμύρια δολάρια το 2003 σε 33 δισεκατομμύρια δολάρια το 2024. Η Τουρκία, αν και είναι μέλος του ΝΑΤΟ, επιδιώκει να διατηρήσει ένα βαθμό στρατηγικής αυτονομίας, όπως φαίνεται στη Συρία, τη Λιβύη και τον Καύκασο. Οι σχέσεις της με την ΕΕ εξακολουθούν να είναι περίπλοκες – στο τραπέζι βρίσκονται οι παγωμένες ενταξιακές διαπραγματεύσεις, το Κυπριακό ζήτημα και οι εντάσεις με την Ελλάδα – αν και οι δύο πλευρές παραμένουν δεμένες από τα κοινά τους συμφέροντα.

Ευρώπη
Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής
Ηνωμένο Βασίλειο
Ιράκ
Ρωσία
Κίνα
Ελβετία