Γερμανία
Τσεχία
Ουγγαρία
Πολωνία
ΑυστρίαΠροκλήσεις από το εμπόριο και τον πληθωρισμό, ώθηση από τα κονδύλια της ΕΕ
Το 2025, η οικονομική ανάπτυξη της Σλοβακίας προβλέπεται να επιβραδυνθεί, κυρίως λόγω των μέτρων δημοσιονομικής εξυγίανσης και της ανασύστασης των ιδιωτικών αποταμιεύσεων μετά την πρόωρη πραγματοποίηση δαπανών από τα νοικοκυριά εν όψει της αύξησης του ΦΠΑ. Επιπλέον, η Σλοβακία αναμένεται να συγκαταλεχθεί μεταξύ των χωρών της περιοχής που θα πληγούν περισσότερο από τις συνεχιζόμενες παγκόσμιες εμπορικές εντάσεις. Η επιβολή από την αμερικανική κυβέρνηση σημαντικά υψηλότερων δασμών στον τομέα της αυτοκινητοβιομηχανίας – που ορίστηκαν στο 25% – αποτελεί ιδιαίτερη πρόκληση, δεδομένης της έντονης εξάρτησης της Σλοβακίας από τις εξαγωγές αυτοκινήτων. Η εξέλιξη αυτή αναμένεται να οδηγήσει σε έναν από τους υψηλότερους πραγματικούς δασμολογικούς συντελεστές εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ενώ οι άμεσες εξαγωγές προς τις ΗΠΑ αντιπροσωπεύουν μόνο περίπου το 3,5% του ΑΕΠ, οι έμμεσες επιπτώσεις —ιδίως μέσω της μειωμένης ζήτησης από τη Γερμανία— αναμένεται να είναι σημαντικά πιο έντονες, ασκώντας πτωτική πίεση στην εξωτερική ζήτηση. Από θετικότερη άποψη, οι δημόσιες επενδύσεις προβλέπεται να λάβουν σημαντική ώθηση από τη χρηματοδότηση της ΕΕ, η οποία εκτιμάται σε περίπου 2,8% του ΑΕΠ. Η κύρια πηγή αυτών των εισροών θα είναι ο Μηχανισμός Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Υποθέτοντας ότι δεν θα υπάρξει περαιτέρω κλιμάκωση των εμπορικών διαφορών, η οικονομική ανάπτυξη αναμένεται να ανακάμψει το 2026. Η ανάκαμψη αυτή θα στηριχθεί στη μέγιστη απορρόφηση των κονδυλίων της ΕΕ (περίπου 3% του ΑΕΠ) και στην αναζωογόνηση της εξωτερικής ζήτησης, ιδίως καθώς οι επιπτώσεις των αυξημένων δημοσιονομικών δαπανών στη Γερμανία αρχίζουν να γίνονται αισθητές.
Ο πληθωρισμός στη Σλοβακία προβλέπεται να σημειώσει προσωρινή άνοδο φέτος, κυρίως λόγω των πρόσφατων αλλαγών στη φορολογική πολιτική, συμπεριλαμβανομένων των προσαρμογών στους συντελεστές ΦΠΑ, οι οποίες έχουν αυξήσει το κόστος διαφόρων αγαθών και υπηρεσιών. Επιπλέον, οι αυξημένες τιμές στον τομέα των υπηρεσιών και στα είδη με καθορισμένες τιμές, όπως τα ταχυδρομικά τέλη και τα διοικητικά τέλη, ενισχύουν τις πληθωριστικές πιέσεις το 2025. Με το βλέμμα στραμμένο στο 2026, ο πληθωρισμός αναμένεται να υποχωρήσει καθώς αυτοί οι προσωρινοί παράγοντες θα εξασθενήσουν, με τη στήριξη μιας πιο σταθερής αύξησης των μισθών και της σταθεροποίησης των τιμών των βασικών εμπορευμάτων στην παγκόσμια αγορά. Η αναμενόμενη μείωση αντανακλά την επιστροφή σε μια πιο μετριοπαθή δυναμική των τιμών, ενώ οι καταναλωτικές δαπάνες αναμένεται να προσαρμοστούν μετά την πρόωρη πραγματοποίηση αγορών που παρατηρήθηκε πέρυσι εν όψει των αυξήσεων των τιμών. Ωστόσο, οι προοπτικές για τον πληθωρισμό παραμένουν ευάλωτες στην αβεβαιότητα που περιβάλλει τη σύνδεση των τιμών της ενέργειας για τα νοικοκυριά με τα επίπεδα της αγοράς, η οποία θα μπορούσε να ωθήσει τον πληθωρισμό σε επίπεδα υψηλότερα από τα προβλεπόμενα, εάν τελικά υλοποιηθεί.
Σταδιακή δημοσιονομική εξυγίανση
Το 2025 και το 2026, η δημοσιονομική κατάσταση της Σλοβακίας αναμένεται να βελτιωθεί σταδιακά χάρη στα κυβερνητικά μέτρα για τη μείωση του δημόσιου ελλείμματος, το οποίο προβλέπεται να μειωθεί από 5,9% του ΑΕΠ το 2024 σε περίπου 4,9% το 2025 και 3,9% το 2026. Αυτό θα φέρει το δημόσιο έλλειμμα κοντά στον στόχο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής του 3,0% έως το 2027, στο πλαίσιο της διαδικασίας για το υπερβολικό έλλειμμα. Από την πλευρά των εσόδων, ένα πακέτο μέτρων δημοσιονομικής εξυγίανσης που θεσπίστηκε πρόσφατα περιλαμβάνει σημαντικές αυξήσεις φόρων, όπως αύξηση του ΦΠΑ από 20% σε 23%, αύξηση του φόρου εισοδήματος εταιρειών (CIT) από 21% σε 22% για τις επιχειρήσεις που καταγράφουν έσοδα άνω των 5 εκατομμυρίων ευρώ, καθώς και φόρο επί των χρηματοοικονομικών συναλλαγών ύψους 0,35% (με ανώτατο όριο τα 30 ευρώ ανά συναλλαγή). Τα μέτρα αυτά αναμένεται να ενισχύσουν τα δημοσιονομικά έσοδα. Από την πλευρά των δαπανών, οι χαμηλότερες τιμές της ενέργειας αναμένεται να μειώσουν την ανάγκη για μέτρα ενεργειακής αντιστάθμισης, υποστηρίζοντας περαιτέρω τη δημοσιονομική εξυγίανση. Ωστόσο, οι προκλήσεις παραμένουν λόγω της δυσμενούς διαφοράς μεταξύ επιτοκίων και ρυθμού ανάπτυξης και της αδύναμης οικονομικής ανάπτυξης, οι οποίες ενδέχεται να περιορίσουν τις περαιτέρω αυξήσεις των εσόδων και ενδεχομένως να επιβραδύνουν τον ρυθμό μείωσης του ελλείμματος το 2025.
Το εμπορικό ισοζύγιο της Σλοβακίας αναμένεται να αντιμετωπίσει προκλήσεις στο εγγύς μέλλον, με το εμπορικό έλλειμμα να προβλέπεται ότι θα διευρυνθεί φέτος λόγω της ασθενέστερης εξωτερικής ζήτησης που οφείλεται στους συνεχιζόμενους εμπορικούς πολέμους και στην υποτονική οικονομική ανάπτυξη στην ευρωζώνη. Το κόστος των εισαγωγών θα αυξηθεί με μέτριο ρυθμό, αφενός, περιοριζόμενο από την αδύναμη ιδιωτική κατανάλωση, αλλά, αφετέρου, θα αντισταθμιστεί από τον χαρακτήρα των αυξημένων προμηθειών στρατιωτικού εξοπλισμού, οι οποίες απαιτούν μεγάλες εισαγωγές. Μακροπρόθεσμα, η αναμενόμενη βελτίωση της εξωτερικής ζήτησης το 2026, ενισχυόμενη από τα δημοσιονομικά μέτρα τόνωσης στη Γερμανία, αναμένεται να περιορίσει ελαφρώς το εμπορικό έλλειμμα, προσφέροντας κάποια ανακούφιση στη θέση του εξωτερικού εμπορίου της Σλοβακίας.
Η πολιτική διαίρεση στη Σλοβακία διευρύνεται
Η πολιτική σκηνή της Σλοβακίας χαρακτηρίζεται από σημαντική αστάθεια και βαθιά πόλωση, που οφείλονται στις ενέργειες της κυβέρνησης συνασπισμού του πρωθυπουργού Ρόμπερτ Φίκο, η οποία σχηματίστηκε από τα κόμματα Smer-SD (αριστερός εθνικιστής), Hlas-SD (σοσιαλδημοκρατικός λαϊκιστής) και το εθνικιστικό Σλοβακικό Εθνικό Κόμμα (SNS). Ο Φίκο, ο οποίος επανήλθε στην εξουσία το 2023, έχει ακολουθήσει μια αμφιλεγόμενη φιλορωσική εξωτερική πολιτική, όπως αποδεικνύεται από την πολύ δημοσιευμένη επίσκεψή του στη Μόσχα και τη φωνητική αντίθεσή του στη στρατιωτική βοήθεια προς την Ουκρανία. Η δυσαρέσκεια του κοινού εκδηλώθηκε με διαδηλώσεις μεγάλης κλίμακας στις αρχές του 2025, με περίπου 60.000 άτομα να βγαίνουν στους δρόμους μόνο στην πρωτεύουσα Μπρατισλάβα για να αντιταχθούν στην στροφή του Φίκο προς την Ανατολή και σε αυτό που οι επικριτές περιγράφουν ως «υποκρυπτόμενο αυταρχισμό». Η νομοθετική ατζέντα της κυβέρνησης, η οποία περιλαμβάνει μεταρρυθμίσεις στον δημόσιο ραδιοτηλεοπτικό φορέα RTVS με στόχο την ενίσχυση του κρατικού ελέγχου, καθώς και μέτρα που στοχεύουν ΜΚΟ που ασκούν κριτική στην κυβέρνηση, έχει προκαλέσει έντονη κριτική από την ΕΕ και διεθνείς οργανισμούς παρακολούθησης. Ο Φίκο κατάφερε να αποκαταστήσει την κοινοβουλευτική πλειοψηφία του συνασπισμού του τον Μάρτιο του 2025, μετά από ορισμένες αποστασίες που σημειώθηκαν στα τέλη του 2024 μεταξύ βουλευτών των κομμάτων Hlas και SNS. Μετά από συμφωνίες με τους αποστάτες βουλευτές, στο πλαίσιο των οποίων δύο διορίστηκαν επικεφαλής του Υπουργείου Επενδύσεων και ένας τρίτος ως Υπουργός Τουρισμού και Αθλητισμού, ο Φίτσο εξασφάλισε μια σταθερή πλειοψηφία 79 εδρών στο 150μελές κοινοβούλιο. Οι συμφωνίες αυτές περιελάμβαναν την αντικατάσταση των επαναστατημένων βουλευτών με μέλη πιστά στην κυβέρνηση, επιλύοντας έτσι τις εσωτερικές συγκρούσεις και το νομοθετικό αδιέξοδο. Η αντιπολίτευση παραμένει κατακερματισμένη, με κόμματα όπως το PS, το SaS και το KDH να δυσκολεύονται να συνενωθούν γύρω από ένα ενιαίο πρόγραμμα, γεγονός που περιορίζει την ικανότητά τους να εκμεταλλευτούν τις αδυναμίες της κυβέρνησης.
Με το βλέμμα στραμμένο στο μέλλον, η πολιτική πορεία της Σλοβακίας παραμένει αβέβαιη. Εάν ο συνασπισμός του Φίκο επιβιώσει, ενδέχεται να εντείνει τις εθνικιστικές και αντιφιλελεύθερες πολιτικές του, επιβαρύνοντας περαιτέρω τις σχέσεις με την ΕΕ και διακινδυνεύοντας την επιβολή κυρώσεων ή τη μείωση της πρόσβασης σε κονδύλια της ΕΕ, τα οποία είναι ζωτικής σημασίας για την οικονομική ανάκαμψή της. Οι συνεχιζόμενες δημόσιες διαμαρτυρίες και οι πιθανές εργατικές αναταραχές, ιδίως ενόψει της αυξανόμενης οικονομικής πίεσης από τις εμπορικές εντάσεις και τον πληθωρισμό, θα μπορούσαν να υπονομεύσουν τη νομιμότητα της κυβέρνησης. Αντίθετα, εάν διεξαχθούν πρόωρες εκλογές, η αντιπολίτευση θα βρεθεί αντιμέτωπη με την πρόκληση της συγκρότησης μιας σταθερής κυβέρνησης σε ένα βαθιά διχασμένο πολιτικό τοπίο. Το κόμμα «Προοδευτική Σλοβακία», το οποίο σημειώνει υψηλά ποσοστά στις δημοσκοπήσεις μεταξύ των φιλοευρωπαϊκών ψηφοφόρων, ενδέχεται να δυσκολευτεί να γεφυρώσει το χάσμα με τα πιο συντηρητικά ή κεντρώα κόμματα, γεγονός που θα μπορούσε να οδηγήσει σε κοινοβούλιο χωρίς πλειοψηφία ή σε έναν άλλο ασταθή συνασπισμό. Τα εθνικιστικά και λαϊκιστικά ρεύματα, τα οποία ενισχύονται από το SNS και μικρότερες ακροδεξιές ομάδες όπως η «Republika», είναι πιθανό να επιμείνουν, εκμεταλλευόμενα την απογοήτευση των κατοίκων της υπαίθρου και της εργατικής τάξης λόγω της οικονομικής ανισότητας και των πολιτισμικών αλλαγών. Η ευρύτερη κοινωνική διάσπαση μεταξύ φιλοευρωπαϊκών και εθνικιστικών παρατάξεων θα συνεχίσει να διαμορφώνει τον δημόσιο διάλογο, με ζητήματα όπως η χρηματοδότηση από την ΕΕ, η ενεργειακή πολιτική και η στάση απέναντι στη σύγκρουση Ρωσίας-Ουκρανίας να αποτελούν βασικά πεδία μάχης. Από γεωπολιτική άποψη, η θέση της Σλοβακίας εντός της ΕΕ και του ΝΑΤΟ θα παραμείνει σημείο τριβής, με τη ρητορική και τις πολιτικές του Φίτσο να θέτουν σε δοκιμασία τις δυτικές συμμαχίες της χώρας.