Σιέρα Λεόνε

Οι εξαγωγές και οι επενδύσεις στον τομέα της εξόρυξης θα στηρίξουν την οικονομική δραστηριότητα το 2026

Το 2026, η ανάπτυξη αναμένεται να επιταχυνθεί χάρη στα έσοδα από τις εξαγωγές ορυκτών, τα οποία θα προέλθουν από την αναδιαπραγμάτευση των συμβάσεων παραχώρησης, τη δημιουργία κοινοπραξιών και την κεντρικοποίηση της διαχείρισης των πόρων στο πλαίσιο ενός κρατικού επενδυτικού ταμείου, του λεγόμενου Mineral Wealth Fund. Οι εξαγωγές θα αποτιμηθούν καλύτερα χάρη στον μηχανισμό «Safe Harbour», ο οποίος καθορίζει μια ελάχιστη τιμή και αποτρέπει τις πρακτικές τιμολόγησης που επιτρέπουν στις πολυεθνικές εταιρείες να μεταφέρουν τα κέρδη τους σε φορολογικούς παραδείσους. Η παραγωγή διαμαντιών στο ορυχείο Tongo (στην ανατολική περιοχή) θα αυξηθεί σταδιακά, αντισταθμίζοντας εν μέρει την αόριστης διάρκειας διακοπή λειτουργίας του ορυχείου Koidu τον Μάιο του 2025, η οποία προκλήθηκε από διαμάχη μεταξύ της τοπικής θυγατρικής της ισραηλινής εταιρείας BSGR και των εργαζομένων της σχετικά με τις συνθήκες εργασίας. Οι εξαγωγές σιδήρου αναμένεται επίσης να επιταχυνθούν το 2026, χάρη στην επέκταση της παραγωγικής ικανότητας στα ορυχεία Marampa και Tonkolili (στη δυτική και κεντρική περιοχή της χώρας, αντίστοιχα) και στην έναρξη λειτουργίας του εργοστασίου επεξεργασίας μαγνητίτη που συνδέεται με το τελευταίο. Η ανάπτυξη της βιομηχανίας επεξεργασίας σιδήρου θα αυξήσει την αξία των εξαγωγών και θα μειώσει την εξάρτηση του κατασκευαστικού τομέα από τις εισαγωγές. Τέλος, το έργο εξόρυξης χρυσού Baomahun, το οποίο χρηματοδοτείται από την Afreximbank και την Africa Finance Corporation, θα μπορούσε να αυξήσει τις εξαγωγές χρυσού ήδη από το 2026.

Οι επενδύσεις αναμένεται επίσης να στηρίξουν την ανάπτυξη, ιδίως στους τομείς των υποδομών και της εξόρυξης, με παραδείγματα όπως η κατασκευή της γέφυρας μεταξύ Lungi και Freetown —η οποία είχε καθυστερήσει για μεγάλο χρονικό διάστημα λόγω έλλειψης χρηματοδότησης και τελικά αναλήφθηκε από τον αμερικανικό όμιλο Acrow—, ο εκσυγχρονισμός των οδικών δικτύων, καθώς και η επέκταση της λιμενικής χωρητικότητας και των δικτύων ύδρευσης και ηλεκτροδότησης. Τα έργα αυτά χρηματοδοτούνται κυρίως από πολυμερείς εταίρους, όπως η Αφρικανική Τράπεζα Ανάπτυξης, η Παγκόσμια Τράπεζα, η Ευρωπαϊκή Ένωση και η Millennium Challenge Corporation (MCC). Επενδύσεις θα πραγματοποιηθούν επίσης στον ενεργειακό τομέα: πρόκειται να κατασκευαστεί ένα φωτοβολταϊκό πάρκο ισχύος 50 MW κοντά στο Φρίταουν, με τη στήριξη γαλλικών και βρετανικών τραπεζών ανάπτυξης καθώς και του δανικού ταμείου Frontier Energy. Η έναρξη λειτουργίας του έχει προγραμματιστεί για το 2026. Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Ένωση χρηματοδοτεί την εγκατάσταση μιας σειράς μικρών κοινοτικών φωτοβολταϊκών σταθμών, συνολικής ισχύος 5,2 MW. Ωστόσο, αυτές οι πρωτοβουλίες παραμένουν πολύ μικρότερης κλίμακας σε σύγκριση με το υδροηλεκτρικό έργο Bumbuna 2 (153 MW), η θέση του οποίου σε λειτουργία, που είχε αρχικά προγραμματιστεί για το 2026, θα καθυστερήσει λόγω διαμάχης μεταξύ της βρετανικής εταιρείας που είναι υπεύθυνη για την κατασκευή του, της Joule Africa, και της κυβέρνησης της Σιέρα Λεόνε.

Η ανάπτυξη των υποδομών, συμπεριλαμβανομένης της βελτίωσης της κάλυψης με ηλεκτρική ενέργεια, θα προωθήσει την ανάπτυξη, ιδίως διευκολύνοντας τη διαμετακόμιση των εξαγωγών και το εσωτερικό εμπόριο, αλλά και ενισχύοντας την τοπική δραστηριότητα. Επιπλέον, ο μέτριος πληθωρισμός, ο οποίος κατέστη δυνατός χάρη στην ανάπτυξη της γεωργικής δραστηριότητας (με επιδοτήσεις και επενδύσεις, αλλά υπό την επιφύλαξη κλιματικών κινδύνων), τη περιοριστική νομισματική πολιτική και τις χαμηλότερες τιμές των εισαγόμενων καυσίμων και του ρυζιού, αναμένεται να οδηγήσει σε αύξηση της ιδιωτικής κατανάλωσης.

Επίπονη προσπάθεια δημοσιονομικής εξυγίανσης

Η σημαντική μείωση του δημόσιου ελλείμματος που έχει τεθεί ως στόχος για τις αρχές του 2025 στο πλαίσιο της συμφωνίας με το ΔΝΤ έχει παρεμποδιστεί από τη δυσκολία είσπραξης των αναμενόμενων εσόδων από τον ΦΠΑ, λόγω της ανεπαρκούς τήρησης της φορολογικής νομοθεσίας. Η κυβέρνηση έλαβε υπόψη το γεγονός αυτό τροποποιώντας τον προϋπολογισμό τον Ιούλιο του 2025, μειώνοντας τις επενδυτικές δαπάνες κατά δύο ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ και μειώνοντας έτσι αποτελεσματικά το έλλειμμα — αν και σε μικρότερο βαθμό από ό,τι ελπίζονταν. Η εξυγίανση των δημόσιων οικονομικών αναμένεται να συνεχιστεί το 2026, αν και τα δημόσια οικονομικά εξακολουθούν να επιβαρύνονται από τις πληρωμές τόκων χρέους (42% των εσόδων το 2025), οι οποίες είναι κυρίως εγχώριες, χωρίς τις οποίες θα παρουσίαζαν ελαφρύ πλεόνασμα. Εκτός από τα αυξημένα έσοδα από τις εξαγωγές ορυκτών, τα έσοδα αναμένεται να αυξηθούν χάρη στην αύξηση του συντελεστή φόρου εταιρειών, στους υψηλότερους ειδικούς φόρους κατανάλωσης καυσίμων και στους φόρους κυκλοφορίας, στην κατάργηση των απαλλαγών από τον ΦΠΑ για τα «πολυτελή» προϊόντα, καθώς και στην καταπολέμηση της φοροδιαφυγής από τις πολυεθνικές εταιρείες. Θα καταβληθούν συνεχείς προσπάθειες για τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας της φορολογικής διοίκησης. Οι δαπάνες θα αυξηθούν με βραδύτερο ρυθμό από τα έσοδα: η αύξηση των λειτουργικών δαπανών θα κατευθυνθεί προς τους μισθούς των δημοσίων υπαλλήλων (αύξηση κατά 20 % από τον Σεπτέμβριο του 2026), με αύξηση του αριθμού των δημοσίων υπαλλήλων στους τομείς της υγείας και της εκπαίδευσης· οι επενδύσεις θα επικεντρωθούν στη γεωργία και τις υποδομές· οι κοινωνικές δαπάνες θα στοχεύουν κυρίως στα φτωχότερα νοικοκυριά και θα αφορούν επιδοτήσεις, την κατασκευή υποδομών σε φτωχές κοινότητες και την πολιτική απασχόλησης.

Ο δείκτης χρέους προς ΑΕΠ αναμένεται να συνεχίσει να μειώνεται αργά, αλλά να παραμείνει σε υψηλά επίπεδα. Το εγχώριο τμήμα του χρέους —42% του συνόλου, συμπεριλαμβανομένου 2% σε καθυστέρηση— αποτελείται κατά τα τρία τέταρτα από κρατικά γραμμάτια, με διάρκεια μικρότερη του ενός έτους και πραγματικά επιτόκια 30%, και κατά το ένα τέταρτο από κρατικά ομόλογα με μακρύτερη διάρκεια. Το χρέος σε ξένο νόμισμα κατέχεται από πολυμερείς (46 % του συνολικού χρέους) και διμερείς (7 %) πιστωτές —κυρίως το Κρατικό Ταμείο του Κουβέιτ, τη Νότια Κορέα και την Κίνα— με ευνοϊκούς όρους. Το υπόλοιπο (5 %) αφορά εμπορικές απαιτήσεις. Ο κίνδυνος υπερχρέωσης παραμένει υψηλός.

Το 2026, το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών αναμένεται να συνεχίσει να μειώνεται χάρη στην ταχύτερη αύξηση των εξαγωγών πρώτων υλών, τόσο σε τιμές όσο και σε όγκο, σε σύγκριση με τις εισαγωγές που αφορούν επενδυτικά έργα. Το έλλειμμα αυτό θα χρηματοδοτηθεί από το πλεόνασμα των λογαριασμών κεφαλαίου και χρηματοοικονομικών συναλλαγών, το οποίο θα τονωθεί από τις άμεσες ξένες επενδύσεις (από την Κίνα, τις ΗΠΑ, τη Γερμανία, και το Βέλγιο) και, πάνω απ’ όλα, από δάνεια και επιχορηγήσεις για έργα από πολυμερείς εταίρους (ΕΕ, Παγκόσμια Τράπεζα, Αφρικανική Τράπεζα Ανάπτυξης, MCC), καθώς και από το πρόγραμμα «Extended Credit Facility» του ΔΝΤ, το οποίο θα διαρκέσει έως τα τέλη Ιανουαρίου 2028. Τα συναλλαγματικά αποθέματα αναμένεται να βελτιωθούν ελαφρώς, αλλά θα παραμείνουν μόλις πάνω από το επίπεδο ενός μήνα εισαγωγών.

Ένα σχετικά σταθερό και δημοκρατικό κράτος για την περιοχή

Η χώρα παραμένει σχετικά σταθερή από το τέλος του εμφυλίου πολέμου το 2002. Σε εθνικό επίπεδο, η χώρα είναι μια μονοκαμερική πολυκομματική δημοκρατία, όπου ο πρόεδρος είναι ταυτόχρονα αρχηγός κράτους και αρχηγός κυβέρνησης, μοιραζόμενος τη νομοθετική εξουσία με τη Βουλή των Αντιπροσώπων. Σε τοπικό επίπεδο, επικρατεί ένα κληρονομικό φεουδαρχικό σύστημα βασισμένο σε φυλές. Ο πρόεδρος Julius Maada Bio, ο οποίος βρίσκεται στην εξουσία από το 2018, επανεκλέχθηκε το 2023, την ίδια στιγμή που το κόμμα του —το Λαϊκό Κόμμα της Σιέρα Λεόνε, ένα σοσιαλδημοκρατικό κόμμα που υποστηρίζεται κυρίως από την εθνοτική ομάδα των Μέντε— κέρδισε άνετη πλειοψηφία (81 έδρες από τις 135) στις βουλευτικές εκλογές. Τα αποτελέσματα αμφισβητήθηκαν από διεθνείς παρατηρητές και την αντιπολίτευση, με το «Κογκρέσο Όλου του Λαού» (σοσιαλιστικό, που υποστηρίζεται κυρίως από την εθνοτική ομάδα των Τέμνε) να μποϊκοτάρει τις κοινοβουλευτικές συνεδριάσεις και να αρνείται να ορκιστεί μέχρι τον Οκτώβριο του 2023, πριν τα κόμματα καταλήξουν τελικά σε συμφωνία τον Ιούλιο του 2024 σχετικά με τις θεσμικές μεταρρυθμίσεις που πρέπει να πραγματοποιηθούν.

Σε διεθνές επίπεδο, η Κίνα παραμένει ο κύριος εμπορικός εταίρος και ο μεγαλύτερος πάροχος άμεσων ξένων επενδύσεων, κυρίως στον τομέα της εξόρυξης, μέσω του ομίλου «Leone Rock Metal», ο οποίος κατέχει το ορυχείο σιδήρου του Τονκολίλι. Στο πλαίσιο της στρατηγικής εταιρικής σχέσης που υπογράφηκε το 2016, η Κίνα παρέχει ιατρική βοήθεια —όπως έκανε, για παράδειγμα, κατά τη διάρκεια των επιδημιών του Έμπολα και της Covid-19— και συνδράμει τη χώρα στην κατασκευή υποδομών. Οι ΗΠΑ προσπαθούν να αντισταθμίσουν αυτή την επιρροή. Παρά την κατάργηση της USAID, οι ΗΠΑ εξακολουθούν να αποτελούν σημαντικό χρηματοδοτικό εταίρο μέσω της χρηματοδότησης της γέφυρας του Φρίταουν. Παρέχουν επίσης επιδοτήσεις για την κατασκευή φωτοβολταϊκών σταθμών και την ηλεκτροδότηση —ιδίως μέσω βοήθειας ύψους 480 εκατομμυρίων δολαρίων ΗΠΑ από την MCC— των οποίων οι πληρωμές εξαρτώνται από τη θεσμική πρόοδο.

Η Σιέρα Λεόνε είναι μέλος διαφόρων περιφερειακών οργανισμών, μεταξύ των οποίων η ECOWAS, η οποία προωθεί την οικονομική συνεργασία και ολοκλήρωση, την κατασκευή κοινών υποδομών μεταφορών και τηλεπικοινωνιών, καθώς και τη διατήρηση της ειρήνης. Από το τέλος του εμφυλίου πολέμου το 2002, η χώρα διατηρεί καλές σχέσεις με τους άμεσους γείτονές της, τη Γουινέα και τη Λιβερία, και ανταλλάσσει τακτικά απόψεις σχετικά με τη διαχείριση των διασυνοριακών ποταμών και λιμνών, καθώς και με θέματα ασφάλειας και σταθερότητας. Οι συνομιλίες αυτές διεξάγονται στο πλαίσιο της Ένωσης του Ποταμού Μάνο, στην οποία συμμετέχει επίσης η Ακτή του Ελεφαντοστού.

Τελευταία ενημέρωση: Δεκέμβριος 2025