Ρωσία
Κίνα
Ευρώπη
Καζακστάν
Τουρκία
Νότια ΚορέαΣταθερή οικονομική ανάπτυξη, υπό κρατικό έλεγχο
Η οικονομική ανάπτυξη αναμένεται να παραμείνει ισχυρή το 2025 και το 2026, παρά την ελαφρά επιβράδυνση. Αυτή η ανθεκτικότητα οφείλεται στην κλίμακα των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων που έχουν πραγματοποιηθεί από το 2017 και οι οποίες έχουν μετασχηματίσει ριζικά το οικονομικό μοντέλο της χώρας. Κατά μέσο όρο, το πραγματικό ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 5,3% ετησίως κατά την περίοδο 2017-2024. Η κυβέρνηση έχει προορίσει σημαντική αύξηση των επενδύσεων για τον εκσυγχρονισμό των αεροδρομίων, την ανάπτυξη ειδικών οικονομικών ζωνών και την κατασκευή ενός βιώσιμου κέντρου δεδομένων αξίας 3 δισεκατομμυρίων δολαρίων ΗΠΑ. Ωστόσο, η ισχυρή παρουσία του κράτους στην οικονομία μέσω των δημόσιων επιχειρήσεων και των κρατικών εμπορικών τραπεζών, οι οποίες εξακολουθούν να κατέχουν το 65% των τραπεζικών περιουσιακών στοιχείων, παρεμποδίζει τον ανταγωνισμό και περιορίζει την ανάδυση ενός πλήρως ανταγωνιστικού ιδιωτικού τομέα. Από τη μία πλευρά, έχουν πραγματοποιηθεί ορισμένες ιδιωτικοποιήσεις (Ipoteka, Agroexportbank, Poytakht), αλλά οι μηχανισμοί προνομιακής δανειοδότησης εξακολουθούν να χρησιμοποιούνται ευρέως και αντιπροσώπευαν το 24,1% των δανείων το 2024, γεγονός που εμποδίζει τη βέλτιστη κατανομή του κεφαλαίου. Στον ιδιωτικό τομέα, οι ξένες επενδύσεις παρουσιάζουν ανοδική τάση, υποστηριζόμενες από τις οικονομικές μεταρρυθμίσεις και το βελτιωμένο επιχειρηματικό κλίμα. Το 2025 ολοκληρώθηκαν σημαντικά έργα, μεταξύ των οποίων ένα αιολικό πάρκο αξίας 2,4 δισ. δολαρίων ΗΠΑ σε συνεργασία με την ACWA Power και ένα εργοστάσιο ηλεκτρικών οχημάτων που προέκυψε από τη συνεργασία μεταξύ της BYD και της UzAuto Motors. Παράλληλα, η κατανάλωση των νοικοκυριών παραμένει ισχυρή, υποστηριζόμενη από τη συνεχιζόμενη αύξηση των πραγματικών μισθών και τα σημαντικά εμβάσματα από τη διασπορά (10% του ΑΕΠ το 2024), ιδίως από τη Ρωσία. Η ισχυρή αύξηση του εισοδήματος των νοικοκυριών συνέβαλε στη σημαντική μείωση του ποσοστού φτώχειας, το οποίο μειώθηκε από 20,7% το 2024 σε 16,6% το 2025. Επιπλέον, η δημιουργία θέσεων εργασίας έχει αποκτήσει δυναμική, με την ετήσια αύξηση της απασχόλησης να εκτιμάται στο 1,7%, υπερβαίνοντας τον ρυθμό αύξησης του πληθυσμού σε ηλικία εργασίας, ο οποίος εκτιμάται στο 1% ετησίως.
Από την πλευρά της προσφοράς, οι υπηρεσίες αποτελούν τους κύριους μοχλούς ανάπτυξης, αντιπροσωπεύοντας περίπου το 45% του ΑΕΠ. Η ανάπτυξη στον τομέα των υπηρεσιών ανήλθε συνολικά στο 13% το 2024, με κινητήρια δύναμη τα ξενοδοχεία, τα εστιατόρια, τις μεταφορές και τις υπηρεσίες εφοδιαστικής. Η βιομηχανία (32% του ΑΕΠ), στην οποία κυριαρχούν οι δραστηριότητες πετρελαίου και φυσικού αερίου, χημικών, κλωστοϋφαντουργίας και αυτοκινητοβιομηχανίας, παρουσιάζει σταθερή ανάπτυξη χάρη στη ζήτηση για δομικά υλικά και βιομηχανικά προϊόντα. Η γεωργία (βαμβάκι, φρούτα, λαχανικά, ρύζι, κτηνοτροφία) αντιπροσωπεύει περίπου το 18% του ΑΕΠ και απασχολεί το 14% του ενεργού πληθυσμού, αν και παρουσίασε επιβράδυνση το 2024, όταν η ανάπτυξη διαμορφώθηκε στο 3,6% σε σύγκριση με το 4,1% του προηγούμενου έτους. Ο τομέας της εξόρυξης, που επικεντρώνεται στο χρυσό, τον χαλκό και τον άνθρακα, είναι στρατηγικής σημασίας, ενώ η ανάπτυξη στον υποτομέα του πετρελαίου και του φυσικού αερίου περιορίζεται από την εξάντληση των αποθεμάτων.
Ο πληθωρισμός αναμένεται να συνεχίσει την πτωτική του πορεία, αλλά παραμένει υψηλός, κυρίως λόγω των αυξήσεων στις τιμές των υπηρεσιών κοινής ωφέλειας και των μεταφορών. Αυτό οφείλεται στη σταδιακή μείωση των επιδοτήσεων στα καύσιμα και στη μεταρρύθμιση των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας, η οποία ξεκίνησε το 2024 με σκοπό να αντανακλά τα πραγματικά κόστη παραγωγής και να εξορθολογίσει τις δημόσιες δαπάνες. Τα μέτρα αυτά συνοδεύτηκαν από τη σταδιακή κατάργηση ορισμένων φορολογικών απαλλαγών, ιδίως όσον αφορά τον ΦΠΑ. Προκειμένου να μετριαστεί ο αντίκτυπος των αυξήσεων των τιμών της ενέργειας στα ευάλωτα νοικοκυριά, η κυβέρνηση σχεδιάζει να τους παράσχει άμεση ενίσχυση ύψους 1 εκατομμυρίου σόμ (περίπου 80 δολάρια ΗΠΑ) ανά νοικοκυριό τον Νοέμβριο του 2025. Παρά τις εν λόγω αναπροσαρμογές των τιμολογίων, ο πληθωρισμός αναμένεται να συνεχίσει την πτωτική του πορεία χάρη στην αυστηρή νομισματική πολιτική, τη δημοσιονομική σύσφιξη και την αναμενόμενη μείωση του κόστους μεταφορών. Η κεντρική τράπεζα έχει θέσει ως στόχο ποσοστό πληθωρισμού 5% έως το τέλος του 2027, αλλά η επίτευξη αυτού του στόχου είναι αβέβαιη. Η επίμονη αποδυνάμωση του σόμ, η οποία καθιστά τις εισαγωγές πιο δαπανηρές, η ταχεία αύξηση της εγχώριας ζήτησης που οφείλεται στην αύξηση των εισοδημάτων και στην αύξηση του πληθυσμού, καθώς και οι ακαμψίες σε ορισμένους τομείς, όπως η ενέργεια και οι μεταφορές, ασκούν συνεχή πίεση στον βασικό πληθωρισμό.
Συντηρητική οικονομική πολιτική
Η νομισματική πολιτική παραμένει περιοριστική προκειμένου να συγκρατηθούν οι πληθωριστικές πιέσεις. Τον Μάρτιο του 2025, η κεντρική τράπεζα (CBU) αύξησε το βασικό επιτόκιο κατά 0,5 ποσοστιαίες μονάδες, στο 14%. Ωστόσο, η αποτελεσματικότητά της περιορίζεται από την αδύναμη χρηματοπιστωτική διαμεσολάβηση. Η CBU συνεχίζει να εφαρμόζει καθεστώς κυμαινόμενης συναλλαγματικής ισοτιμίας, προκειμένου να αποτρέψει την επανεμφάνιση μιας παράλληλης αγοράς δολαρίου. Ωστόσο, δυσκολεύεται να περιορίσει τη μεταβλητότητα της ισοτιμίας έναντι του ρωσικού ρουβλίου, η οποία επηρεάζεται σε μεγάλο βαθμό από τις διεθνείς κυρώσεις και τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Όσον αφορά τον προϋπολογισμό, παρά τα μέτρια ελλείμματα, το δημόσιο χρέος παραμένει σε μέτρια επίπεδα, με σχετικά ευνοϊκή δομή: ένα σημαντικό τμήμα του είναι εξωτερικό (σχεδόν 60%) και εκφράζεται σε ξένα νομίσματα, αλλά είναι κυρίως ευνοϊκών όρων και συγκεντρώνεται στους επίσημους πιστωτές. Για τη μείωση του ελλείμματος, οι αρχές επιδιώκουν, καταρχάς, να περιορίσουν τις γενναιόδωρες μισθολογικές και κοινωνικές παροχές των τελευταίων ετών και, στη συνέχεια, να εντείνουν τις προσπάθειές τους για την καταπολέμηση του άτυπου τομέα, με στόχο τη βελτίωση της είσπραξης φόρων.
Το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών αναμένεται να παραμείνει σημαντικό, αντανακλώντας τη μεγάλη εξάρτηση από τις εισαγωγές κεφαλαιουχικών αγαθών, ενδιάμεσων αγαθών και τελικών προϊόντων. Ο χρυσός παραμένει το κύριο εξαγωγικό προϊόν, αντιπροσωπεύοντας το 44% των πωλήσεων το 2024, ακολουθούμενο από το βαμβάκι (7%), τα καύσιμα (6%) και τα γεωργικά προϊόντα. Οι εξαγωγές αναμένεται να συνεχίσουν να αυξάνονται το 2026, υποστηριζόμενες από μια ελαφρά αύξηση των τιμών του βαμβακιού και την ισχυρή ζήτηση για χρυσό. Ο δασμολογικός συντελεστής 10% που ανακοίνωσαν οι ΗΠΑ τον Απρίλιο του 2025 αναμένεται να έχει περιορισμένο αντίκτυπο, δεδομένης της χαμηλής έκθεσης της χώρας στην αγορά των ΗΠΑ, αλλά θα μπορούσε να επηρεαστεί έμμεσα από την επιβράδυνση της ζήτησης από τους εμπορικούς εταίρους της. Επιπλέον, υπάρχουν έντονες υποψίες ότι το Ουζμπεκιστάν εμπλέκεται στην παράκαμψη των κυρώσεων κατά της Ρωσίας μέσω της επανεξαγωγής δυτικών προϊόντων. Τέλος, τα εμβάσματα από τους μετανάστες εργαζόμενους, αν και σημαντικά, δεν αρκούν για να εξισορροπήσουν το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών.
Αυταρχικό καθεστώς υπό το πρόσχημα των μεταρρυθμίσεων
Η εσωτερική πολιτική εξακολουθεί να κυριαρχείται από μια ισχυρή συγκέντρωση εξουσίας στα χέρια του Προέδρου Σαβκάτ Μιρζιγιόεφ, ο οποίος επανεκλέχθηκε τον Ιούλιο του 2023 μετά από μια συνταγματική μεταρρύθμιση που επέκτεινε τη θητεία του σε επτά έτη και του επιτρέπει να θέσει ξανά υποψηφιότητα το 2030. Το 2024, οι κοινοβουλευτικές εκλογές ενίσχυσαν την πλειοψηφία του Φιλελεύθερου Δημοκρατικού Κόμματος, του κόμματος του Προέδρου. Παρά τη ρητορική περί ανοίγματος και μεταρρυθμίσεων, το καθεστώς είναι αυταρχικό, χωρίς πραγματική αντιπολίτευση ή ανεξάρτητο Τύπο, ενώ η κοινωνία των πολιτών εξακολουθεί να υφίσταται σφοδρή καταστολή. Ο διορισμός της Σαΐντα Μιρζιγιόεβα, της μεγαλύτερης κόρης του Προέδρου, ως επικεφαλής της προεδρικής διοίκησης τροφοδοτεί εικασίες σχετικά με μια δυναστική διαδοχή.
Το Ουζμπεκιστάν εντείνει τις προσπάθειές του για τη διαφοροποίηση των διεθνών συνεργασιών του. Η χώρα σημειώνει πρόοδο στη διαδικασία ένταξής της στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου (ΠΟΕ), με 23 διμερείς συμφωνίες που έχουν ήδη υπογραφεί και 10 που βρίσκονται ακόμη σε διαπραγμάτευση, ενώ στοχεύει στην πλήρη ένταξη έως το 2026. Η κίνηση αυτή συνοδεύτηκε από μια προσέγγιση με την ΕΕ, όπως αποδεικνύεται από τη σύνοδο κορυφής ΕΕ-Κεντρικής Ασίας που πραγματοποιήθηκε στη Σαμαρκάνδη τον Απρίλιο του 2025, κατά τη διάρκεια της οποίας ανακοινώθηκε ένα ευρωπαϊκό επενδυτικό σχέδιο ύψους 12 δισ. ευρώ στο πλαίσιο της στρατηγικής «Global Gateway». Το Ουζμπεκιστάν απολαμβάνει ιδιαίτερη προσοχή μετά την ίδρυση περιφερειακού γραφείου της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων στην Τασκένδη. Επιπλέον, η κοινή δήλωση του Μαρτίου 2025 με το Κιργιζιστάν και το Τατζικιστάν έθεσε τέλος στις συνοριακές διαφορές τους. Ταυτόχρονα, οι σχέσεις με τη Ρωσία είναι ζωτικής σημασίας, ιδίως στον ενεργειακό τομέα (εισαγωγές φυσικού αερίου). Μια συμφωνία που υπογράφηκε στα τέλη του 2024 προβλέπει την κατασκευή έξι ρωσικών πυρηνικών αντιδραστήρων έως το 2029. Οι κοινές στρατιωτικές ασκήσεις («Hamkorlik-2025») καταδεικνύουν επίσης τη συνεργασία στον τομέα της ασφάλειας μεταξύ των δύο χωρών. Η Κίνα αποτελεί σημαντικό οικονομικό εταίρο. Τέλος, το Ουζμπεκιστάν ακολουθεί μια ισορροπημένη διπλωματική πολιτική, με στόχο τη διαφύλαξη της κυριαρχίας του και τη μεγιστοποίηση των οικονομικών ευκαιριών που προσφέρουν οι δυτικοί εταίροι του, χωρίς να διακόψει τους στρατηγικούς δεσμούς του με τη Ρωσία και την Κίνα.