Σιγκαπούρη
Κίνα
Ινδία
Ευρώπη
Νότια Αφρική
Ηνωμένα Αραβικά ΕμιράταΟι επενδύσεις στο φυσικό αέριο, οι πυλώνες της ανάπτυξης το 2027
Μετά από μια μέτρια ανάκαμψη το 2026, η οποία παρεμποδίστηκε από τις καταστροφικές πλημμύρες στις αρχές του έτους, την υποαπόδοση του εξορυκτικού κλάδου και την εκτόξευση των τιμών του πετρελαίου, η ανάπτυξη αναμένεται να επιταχυνθεί το 2027 και θα συνεχίσει να τροφοδοτείται σε μεγάλο βαθμό από τις τεράστιες επενδύσεις στον τομέα του υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG). Το μεγα-έργο Coral Norte FLNG της Eni (7,2 δισ. δολάρια ΗΠΑ), το έργο «Mozambique LNG» της TotalEnergies (20,5 δισ. δολάρια ΗΠΑ) και το έργο «Rovuma LNG» της ExxonMobil (30 δισ. δολάρια ΗΠΑ), για το οποίο η τελική επενδυτική απόφαση είναι επικείμενη, θα ενισχύσουν τις κεφαλαιουχικές δαπάνες της χώρας κατά την περίοδο 2028–2031 και καθ’ όλη τη διάρκεια των αντίστοιχων φάσεων κατασκευής τους. Βρίσκονται στη βόρεια επαρχία του Κάμπο Ντελγκάδο, και η ανάπτυξή τους έχει καθυστερήσει λόγω της τρομοκρατικής απειλής, η οποία πλέον βρίσκεται υπό έλεγχο. Πηγή χιλιάδων θέσεων εργασίας στην εγχώρια αγορά, αυτά τα έργα υποδομών φυσικού αερίου οδηγούν την ανάπτυξη της ιδιωτικής κατανάλωσης, καθώς ο αντίκτυπος των εξεγέρσεων του 2024–2025 συνεχίζει να εξασθενεί σταδιακά. Η τάση αυτή είναι πιθανό να ενταθεί εάν οι πληθωριστικές πιέσεις που συνδέονται με την ενέργεια και τον πόλεμο στο Ιράν υποχωρήσουν, γεγονός που θα μπορούσε να ωθήσει την Τράπεζα της Μοζαμβίκης να επαναλάβει τον κύκλο νομισματικής χαλάρωσης, παρά το χρόνιο έλλειμμα συναλλάγματος που συνδέει σιωπηρά το μετίκαλ με το δολάριο.
Αντίθετα, οι καθαρές εξαγωγές αναμένεται να παραμείνουν ο κύριος ανασταλτικός παράγοντας της ανάπτυξης το 2027. Οι εισαγωγές εργαλειομηχανών, κατασκευαστικού εξοπλισμού και εξειδικευμένων υπηρεσιών για την ανάπτυξη έργων φυσικού αερίου θα αυξηθούν απότομα, ενώ οι προοπτικές των εξαγωγών παραμένουν περιορισμένες βραχυπρόθεσμα. Η μείωση των εξαγωγών άνθρακα (21% των συνολικών εξαγωγών το 2025) και η αβεβαιότητα που περιβάλλει τη Mozal Aluminium, του κύριου εργοστασίου παραγωγής αλουμινίου της χώρας (20%), το οποίο έκλεισε τον Μάρτιο του 2026 για αόριστο χρονικό διάστημα λόγω δυσκολιών στην παροχή ηλεκτρικού ρεύματος, δεν αναμένεται να αντισταθμιστούν από την επέκταση του τομέα του υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) για αρκετά χρόνια. Σε γενικές γραμμές, οι μη εξορυκτικοί τομείς αναμένεται να παρουσιάσουν πιο μέτρια ανάπτυξη, γεγονός που καταδεικνύει την έλλειψη οικονομικής διαφοροποίησης της Μοζαμβίκης, με το 82% του πληθυσμού να ζει ακόμη κάτω από το διεθνές όριο φτώχειας.
Αυξανόμενες χρηματοδοτικές ανάγκες εν αναμονή των εσόδων από το φυσικό αέριο
Παρά τη δέσμευση της κυβέρνησης να περιορίσει τις μισθοδοσίες του δημόσιου τομέα (49% των δημόσιων δαπανών ή 14% του ΑΕΠ το 2025), το δημοσιονομικό έλλειμμα αναμένεται να διευρυνθεί ακόμη περισσότερο το 2027, ενώ το κόστος εξυπηρέτησης του χρέους αναμένεται να αυξηθεί σημαντικά. Κατά συνέπεια, από την αναστολή, τον Απρίλιο του 2025, του προγράμματος του ΔΝΤ στο πλαίσιο της Διευρυμένης Πιστωτικής Διευκόλυνσης, η Μοζαμβίκη βασίζεται όλο και περισσότερο στη βραχυπρόθεσμη εγχώρια χρηματοδότηση, η οποία είναι πιο δαπανηρή και επιδεινώνει τον κίνδυνο αναχρηματοδότησης. Ταυτόχρονα, τα κρατικά έσοδα θα παραμείνουν σταθερά, καθώς οι μεταρρυθμίσεις που αποσκοπούν στη διεύρυνση της φορολογικής βάσης και στον εκσυγχρονισμό της είσπραξης φόρων έχουν μόνο περιθωριακή επίδραση στις προσπάθειες δημοσιονομικής εξυγίανσης. Κατά συνέπεια, ο λόγος δημόσιου χρέους προς το ΑΕΠ αναμένεται να συνεχίσει να αυξάνεται το 2027.
Αν και το εξωτερικό χρέος, το οποίο αντιπροσώπευε το 68% του συνολικού χρέους το 2025, κατανεμημένο ισόποσα μεταξύ πολυμερών και διμερών δανειστών, είναι σε μεγάλο βαθμό ευνοϊκό, το συνολικό επίπεδο χρέους θεωρείται μη βιώσιμο, όπως καταδεικνύουν οι ανησυχίες σχετικά με τη διαχείριση του μοναδικού ευρωομολόγου της χώρας, ύψους 900 εκατομμυρίων δολαρίων ΗΠΑ, με λήξη το 2031. Ως αποτέλεσμα, η κυβέρνηση του Μαπούτο προσπαθεί να διαπραγματευτεί ένα νέο πρόγραμμα χρηματοδότησης με το ΔΝΤ, το οποίο θα εξαρτά την εκταμίευση των 6 δισεκατομμυρίων δολαρίων ΗΠΑ από την Παγκόσμια Τράπεζα κατά την περίοδο 2026–2031 από την επίτευξη αυτής της συμφωνίας. Η πλήρης αποπληρωμή χρέους ύψους περίπου 700 εκατομμυρίων δολαρίων προς το ΔΝΤ τον Μάρτιο του 2026 – αρκετά χρόνια νωρίτερα από το χρονοδιάγραμμα – έχει ενισχύσει την αξιοπιστία της Μοζαμβίκης, καθώς η χώρα φαίνεται έτοιμη να συνεχίσει την υλοποίηση των οικονομικών της μεταρρυθμίσεων. Μια ευνοϊκή απόφαση από το ΔΝΤ εξακολουθεί να εξαρτάται από μια συμφωνία αρχών μεταξύ των πιστωτών σχετικά με την αναδιάρθρωση του χρέους, η οποία θα λαμβάνει υπόψη τα δημοσιονομικά οφέλη των μεγα-έργων έως το 2030, υπό την προϋπόθεση ότι δεν θα υπάρξουν περαιτέρω καθυστερήσεις. Το Μαπούτο εξετάζει επίσης το ενδεχόμενο μετατροπής μέρους ή του συνόλου του χρέους ύψους 1,4 δισεκατομμυρίων δολαρίων ΗΠΑ προς την Κίνα – τον μεγαλύτερο διμερή πιστωτή της Μοζαμβίκης – σε γιουάν, προκειμένου να μειωθούν τα έξοδα αποπληρωμής. Η πρωτοβουλία αυτή έχει ακόμη περισσότερες πιθανότητες επιτυχίας, δεδομένου ότι το Πεκίνο ακολουθεί στρατηγική για τη διεθνοποίηση του γιουάν.
Το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών αναμένεται να παραμείνει σε βαθύ έλλειμμα το 2027, λόγω της επιδείνωσης του εμπορικού ισοζυγίου που οφείλεται στην αύξηση των εισαγωγών αγαθών και υπηρεσιών που σχετίζονται με τα μεγα-έργα φυσικού αερίου. Ενισχυμένες από την παραγωγή φυσικού αερίου από το «Coral Sul» – το αντίστοιχο του «Coral Norte» – και την πιθανή επανέναρξη λειτουργίας της «Mozal Aluminium», οι εξαγωγές θα αντισταθμίσουν μόνο εν μέρει το έλλειμμα που προκαλείται από τις εισαγωγές. Επιπλέον, το έλλειμμα πρωτογενών εσόδων, το οποίο τροφοδοτείται από την επαναπατρισμό κερδών ξένων εταιρειών, θα υπερβεί τα εμβάσματα των εργαζομένων στο εξωτερικό, τα οποία έχουν επηρεαστεί από την απέλαση αλλοδαπών από τη Νότια Αφρική. Ως αποτέλεσμα, το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών αναμένεται να χρηματοδοτηθεί σε μεγάλο βαθμό από ξένες επενδύσεις, γεγονός που δεν θα αποτρέψει τη μείωση των διεθνών αποθεματικών κάτω από το κρίσιμο όριο των εισαγωγών τριών μηνών το 2027.
Η πρόκληση της ασφάλειας αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο των φιλοδοξιών για το φυσικό αέριο
Το πολιτικό τοπίο της Μοζαμβίκης συνεχίζει να χαρακτηρίζεται από τις μαζικές διαδηλώσεις που ακολούθησαν τις προεδρικές εκλογές του Οκτωβρίου 2024 – οι οποίες σημαδεύτηκαν από παρατυπίες – και οδήγησαν στη νίκη του Ντάνιελ Τσάπο, του υποψηφίου του Μετώπου Απελευθέρωσης της Μοζαμβίκης (Frelimo), το κόμμα που βρίσκεται στην εξουσία από την ανεξαρτησία. Ενώ οι αναταραχές έχουν υποχωρήσει μετά από μια αιματηρή καταστολή, οι υποκείμενες αιτίες της εξέγερσης – η επιδεινούμενη οικονομική κατάσταση, η εισοδηματική ανισότητα και άλλα παρόμοια ζητήματα – παραμένουν και συνεχίζουν να τροφοδοτούν τη δυσαρέσκεια. Στο κοινοβούλιο, το μακροχρόνιο κόμμα της αντιπολίτευσης, η Εθνική Αντίσταση της Μοζαμβίκης (Renamo), έχασε έδρες από ένα νέο κόμμα, το Κόμμα της Αισιοδοξίας για την Ανάπτυξη της Μοζαμβίκης (Podemos), του οποίου ο υποψήφιος ήταν ο κύριος ηγέτης των διαδηλώσεων. Οι πρωτοβουλίες εθνικής συμφιλίωσης που έχουν ξεκινήσει έκτοτε δυσκολεύονται να αποδώσουν καρπούς. Η εφαρμογή του νόμου που ψηφίστηκε τον Απρίλιο του 2025, με στόχο τον περιορισμό των προεδρικών εξουσιών, την αποπολιτικοποίηση των θεσμών και την ενίσχυση της αποκέντρωσης, παραμένει αργή και αβέβαιη.
Η επισφαλής κατάσταση ασφάλειας στο Κάμπο Ντελγκάδο, όπου συγκεντρώνονται μεγάλα έργα φυσικού αερίου (υπεράκτια για το Coral Norte, χερσαία για τα υπόλοιπα), αποτελεί μία από τις κορυφαίες προτεραιότητες της κυβέρνησης. Από το 2017, η επαρχία αποτελεί θέατρο τζιχαντιστικής εξέγερσης υπό την ηγεσία μιας ομάδας που συνδέεται με το Ισλαμικό Κράτος. Η ανακοίνωση τον Μάιο του 2026 ότι η ευρωπαϊκή χρηματοδοτική στήριξη για τη στρατιωτική επέμβαση της Ρουάντα στο Κάμπο Ντελγκάδο δεν θα ανανεωθεί δεν αναμένεται να απειλήσει την αποστολή στρατευμάτων, καθώς το Μαπούτο έχει ανακοινώσει ότι έχει εξασφαλίσει άλλες πηγές χρηματοδότησης, ενώ οι Βρυξέλλες σχεδιάζουν, ωστόσο, να συνεχίσουν την εκπαίδευση των στρατιωτών της Μοζαμβίκης. Η δέσμευση της Ρουάντα είναι ακόμη πιο κρίσιμη, καθώς οι ξένες εταιρείες μόλις αρχίζουν να επανέρχονται στην περιοχή μετά από απουσία αρκετών ετών, η οποία ακολούθησε την κήρυξη ανωτέρας βίας λόγω της τρομοκρατίας. Οποιαδήποτε περαιτέρω διακοπή θα καθυστερούσε ακόμη περισσότερο την ανάπτυξη του ΥΦΑ, του κύριου μοχλού ανάπτυξης μεσοπρόθεσμα.