Λιθουανία

Σταθερή και ισχυρή ανάπτυξη το 2025

Το 2025, η ανάπτυξη αναμένεται να παραμείνει ισχυρή, σε επίπεδα πολύ υψηλότερα από τον μέσο όρο της ευρωζώνης. Αυτή στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στη συνεχιζόμενη απορρόφηση των κονδυλίων της ΕΕ (10,2 δισ. ευρώ για την περίοδο 2021–2027, περίπου 15 % του ΑΕΠ, με το 45 % να έχει δεσμευτεί και λιγότερο από το 10 % να έχει εκταμιευθεί έως το τέλος του 2024). Ο βιομηχανικός τομέας, ο οποίος είναι κυρίως εξαγωγικός (μηχανήματα, ηλεκτρικός και ηλεκτρονικός εξοπλισμός, χημικά) και αντιπροσωπεύει το 46% του ΑΕΠ, έχει προσαρμοστεί στην απώλεια της ρωσικής αγοράς και συνεχίζει να συμβάλλει θετικά στην οικονομία. Οι πρόσφατες εκκλήσεις για ενίσχυση του «nearshoring» στο πλαίσιο των αυξανόμενων προσπαθειών «reshoring» ως απάντηση στην Κίνα θα μπορούσαν επίσης να ωφελήσουν τις λιθουανικές εταιρείες. Η συμμετοχή της χώρας στην ευρωζώνη διευκολύνει τις ροές άμεσων ξένων επενδύσεων (ΑΞΕ), οι οποίες θα στηρίξουν αυτή τη δυναμική. Ο τομέας των υπηρεσιών (63% του ΑΕΠ) θα παραμείνει βασικός πυλώνας της οικονομίας, ιδίως οι αναδυόμενοι τομείς όπως οι χρηματοοικονομικές υπηρεσίες και η εξωτερική ανάθεση τεχνολογικών υπηρεσιών, οι οποίοι αναμένεται να αναπτυχθούν χάρη στην αυξανόμενη παγκόσμια ζήτηση για ψηφιοποίηση και υπηρεσίες cloud. Παρά την απώλεια του εμπορίου με τη Ρωσία και τη Λευκορωσία, οι μεταφορές παραμένουν ένας αναπτυσσόμενος τομέας μετά την ολοκλήρωση των διαδρόμων μεταφορών υψηλής ταχύτητας βορρά-νότου που διασχίζουν τις χώρες της Βαλτικής (Rail Baltica). Αναμένεται επίσης να βελτιωθούν οι οδικές συνδέσεις με την Πολωνία και την υπόλοιπη ΕΕ.

Η συνεχιζόμενη αύξηση των πραγματικών μισθών και η συνεχιζόμενη χαλάρωση των επιτοκίων της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) παρέχουν πρόσθετη στήριξη στην ιδιωτική κατανάλωση (60% του ΑΕΠ). Παρά το υψηλό ποσοστό ανεργίας (6,3% τον Απρίλιο του 2025), η αγορά εργασίας παραμένει σφιχτή λόγω της σημαντικής διαρθρωτικής συνιστώσας της ανεργίας, η οποία προκαλεί έλλειψη εργατικού δυναμικού σε βασικούς τομείς. Η εισροή Ουκρανών προσφύγων έχει ανακουφίσει την πίεση μόνο οριακά και προσωρινά. Ωστόσο, ο πληθωρισμός επιταχύνεται απότομα (4,1% τον Απρίλιο του 2025 έναντι 0,7% το 2024) λόγω μιας λιγότερο ευνοϊκής βάσης σύγκρισης για τις τιμές της ενέργειας σε σχέση με το 2024 και της συνεχιζόμενης αύξησης των τιμών των υπηρεσιών, η οποία με τη σειρά της τροφοδοτείται από τις αυξήσεις των μισθών. Η ισχυρή καταναλωτική ζήτηση προσθέτει επίσης πληθωριστικές πιέσεις, όπως και η προγραμματισμένη αύξηση του ΦΠΑ στη διαμονή, τις μεταφορές και τον πολιτισμό, ο οποίος θα αυξηθεί από 9% σε 12% τον Ιανουάριο του 2026. Επιπλέον, οι σημαντικές επενδύσεις στις συσσωρευμένες εταιρικές αποταμιεύσεις δίνουν περαιτέρω ώθηση στην οικονομική δραστηριότητα, ενώ η επιχειρηματική εμπιστοσύνη βελτιώνεται.

Ο προϋπολογισμός υπό πίεση λόγω των αμυντικών δαπανών

Ο προϋπολογισμός θα παραμείνει ελλειμματικός το 2025 λόγω της απότομης αύξησης των στρατιωτικών δαπανών (που αυξήθηκαν στο 3% του ΑΕΠ) και της επανέναρξης στρατηγικών έργων υποδομής, συμπεριλαμβανομένων ορισμένων στοιχείων της πρωτοβουλίας «Rail Baltica». Από την πλευρά των εσόδων, η κυβέρνηση βασίζεται στην αύξηση του συντελεστή φόρου εταιρειών από 15% σε 16% τον Ιανουάριο του 2025, καθώς και στην παράταση (που εγκρίθηκε τον Απρίλιο του 2024) του έκτακτου φόρου επί των κερδών των τραπεζών, ο οποίος είχε αποφέρει 256 εκατομμύρια ευρώ το 2023. Το 2026, η κυβέρνηση θα συνεχίσει να αυξάνει τον συντελεστή φόρου εταιρειών (από 16% σε 17%). Ωστόσο, τα μέτρα αυτά δεν θα καταφέρουν να αντισταθμίσουν το μέγεθος των νέων δαπανών. Επιπλέον, η μεταρρύθμιση του φόρου εισοδήματος (Ιανουάριος 2025), η οποία απαλλάσσει τους εργαζόμενους που αμείβονται με τον κατώτατο μισθό, αναμένεται να μειώσει τη φορολογική βάση, αν και αυτό θα αντισταθμιστεί εν μέρει από την αύξηση των φορολογικών κλιμάκων για τα υψηλότερα εισοδήματα. Παρά τη μεικτή στρατηγική χρηματοδότησης (εγχώριοι δημοσιονομικοί πόροι, ευρωπαϊκές μεταβιβάσεις και δανεισμός), το δημόσιο χρέος θα αυξηθεί (αν και θα παραμείνει σε μέτρια επίπεδα) λόγω της προτεραιότητας που δίνεται στα θέματα ασφάλειας και των σταθερών επιπέδων δημόσιων επενδύσεων.

Το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών αναμένεται να παραμείνει σε γενικές γραμμές σταθερό το 2025, με ελαφρύ έλλειμμα. Επωφελείται από την ανθεκτικότητα των εξαγωγών υπηρεσιών και των μεταβιβάσεων από την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ). Ωστόσο, διάφοροι παράγοντες το επιβαρύνουν: η αύξηση των εισαγωγών στρατιωτικού εξοπλισμού και η εξάρτηση από τις εισαγωγές ενέργειας, κεφαλαιουχικών αγαθών και ενδιάμεσων προϊόντων. Ενώ οι εξαγωγές προς τις ΗΠΑ είναι περιορισμένες (περίπου 4% του συνόλου), οι κλάδοι των επίπλων και των μηχανημάτων ενδέχεται να πληγούν από την εξασθενημένη παγκόσμια ζήτηση. Επιπλέον, η έμμεση έκθεση της Λιθουανίας μέσω των ευρωπαϊκών αλυσίδων αξίας την καθιστά ευάλωτη σε αυξήσεις των αμερικανικών δασμών.

Εύθραυστος συνασπισμός εν μέσω ενός τεταμένου γεωπολιτικού πλαισίου

Το κεντροαριστερό Λιθουανικό Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα (LSDP) κέρδισε τις εκλογές του Οκτωβρίου 2024, αυξάνοντας την κοινοβουλευτική του εκπροσώπηση από 13 σε 52 έδρες. Στη συνέχεια, σχημάτισε τριμερή συνασπισμό με την Ένωση Αριστερών Δημοκρατών – Για τη Λιθουανία (DSVL, μετριοπαθής αριστερά, 14 έδρες) και το νέο λαϊκιστικό κόμμα «Αυγή του Νέμουνας» (PPNA, 20 έδρες). Συνολικά, ο συνασπισμός διαθέτει άνετη πλειοψηφία 86 εδρών από τις 141. Ωστόσο, η συμμαχία παραμένει εύθραυστη, ιδίως λόγω της ασαφούς ιδεολογίας του PPNA και των αντιπαραθέσεων που περιβάλλουν τον ηγέτη του, Remigijus Žemaitaitis, ο οποίος τέθηκε υπό έρευνα για αντισημιτικές δημοσιεύσεις και αναγκάστηκε να παραιτηθεί από τη θέση του στο Seimas τον Απρίλιο του 2024. Η συμμετοχή του PPNA στην κυβέρνηση έχει προκαλέσει κριτική από τον Πρόεδρο Gitanas Naus?da, ο οποίος επανεκλέχθηκε τον Μάιο του 2024 για δεύτερη πενταετή θητεία, καθώς και από διάφορους δυτικούς εταίρους. Επιπλέον, ο πρωθυπουργός βρίσκεται υπό έρευνα, καθώς μια εταιρεία στην οποία κατέχει μερίδιο 49% ενδέχεται να έχει επωφεληθεί αδικαιολόγητα από επιδοτούμενο δημόσιο δάνειο. Ο κίνδυνος εσωτερικών εντάσεων παραμένει υψηλός. Παρά τις εν λόγω τριβές, η νέα κυβέρνηση διατηρεί μια φιλοευρωπαϊκή και φιλοεπιχειρηματική στάση. Σε κοινωνικά θέματα, στοχεύει στην αύξηση των οικογενειακών επιδομάτων, στην αναπροσαρμογή των συντάξεων σύμφωνα με τον πληθωρισμό, στην ενίσχυση των προσπαθειών κατά της αδήλωτης εργασίας και στη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Ωστόσο, η υλοποίηση αυτών των μεταρρυθμίσεων ενδέχεται να επιβραδυνθεί λόγω της αδύναμης πειθαρχίας εντός της συνασπιστικής κυβέρνησης και των γραφειοκρατικών ανεπαρκειών που είχαν ήδη παρατηρηθεί κατά την προηγούμενη θητεία.

Σε διεθνές επίπεδο, η Λιθουανία παραμένει σταθερά ευθυγραμμισμένη με τις ευρωατλαντικές θέσεις. Η συνεργασία στον τομέα της ασφάλειας με τη Γερμανία εμβαθύνθηκε τον Δεκέμβριο του 2023 με την υπογραφή διμερούς συμφωνίας που επιτρέπει τη μόνιμη στάθμευση μιας γερμανικής ταξιαρχίας (4.800 στρατιώτες) στο έδαφος της Λιθουανίας από το 2025. Η ταξιαρχία τέθηκε σε λειτουργία τον Απρίλιο του 2025, σηματοδοτώντας ένα σημαντικό βήμα στην ενίσχυση της ανατολικής πτέρυγας του ΝΑΤΟ. Η συνεργασία αυτή συμπληρώνει το ήδη κατασκευασμένο συνοριακό φράχτη με τη Λευκορωσία, τον οποίο χρησιμοποιεί η Ρωσία ως μέσο άσκησης επιρροής στον υβριδικό πόλεμο. Οι σχέσεις με τη Μόσχα και το Μινσκ παραμένουν εξαιρετικά εχθρικές, ενώ οι σχέσεις με την Κίνα έχουν επίσης επιδεινωθεί από την ίδρυση ενός γραφείου εκπροσώπησης της Ταϊβάν στο Βίλνιους στα τέλη του 2021. Σε απάντηση, το Πεκίνο επέβαλε ένα ανεπίσημο εμπορικό εμπάργκο, το οποίο εξακολουθεί να ισχύει το 2025 και περιορίζει τις διμερείς συναλλαγές. Εν μέσω αυτών των εντάσεων, η Λιθουανία συνέχισε τις προσπάθειές της για τη διαφοροποίηση του ενεργειακού εφοδιασμού της μέσω των τερματικών σταθμών ΥΦΑ στην Κλαϊπέντα (εθνικός) και στο Ίνκου (Φινλανδία), οι οποίοι χρησιμοποιούνται σε συνεργασία με τις άλλες χώρες της Βαλτικής.

Τελευταία ενημέρωση: Ιούνιος 2025