Λιθουανία
Εσθονία
Γερμανία
Σουηδία
Ρωσία
Πολωνία
ΦινλανδίαΣταδιακή επιστροφή στην ανάπτυξη
Το 2025 αναμένεται να είναι μια χρονιά ανάκαμψης, που θα ανοίξει τον δρόμο για βιώσιμη ανάπτυξη, με φόντο την ανάκαμψη της εγχώριας ζήτησης και τη σταδιακή βελτίωση του εξωτερικού περιβάλλοντος. Μια ανθεκτική αγορά εργασίας (ποσοστό ανεργίας 5,7% τον Φεβρουάριο του 2025) θα στηρίξει μια σταθερή αύξηση των πραγματικών μισθών, η οποία θα συνεχίσει να τροφοδοτεί την κατανάλωση των νοικοκυριών. Η οικονομία της Λετονίας, η πέμπτη μικρότερη της ΕΕ, θα συνεχίσει ωστόσο να αντιμετωπίζει ισχυρότερες πληθωριστικές πιέσεις σε σύγκριση με τις χώρες-εταίρους της: ο πληθωρισμός έφτασε το 3,7% τον Φεβρουάριο του 2025, έναντι του μέσου όρου της ευρωζώνης που ήταν 2,3%, λόγω της ακαμψίας των τιμών στον τομέα των υπηρεσιών, της συνεχιζόμενης, εν μέρει ελεγχόμενης ενεργειακής εξάρτησης και της ισχυρής αύξησης των ονομαστικών μισθών. Ωστόσο, ο πληθωρισμός αναμένεται να υποχωρήσει έως τα τέλη του 2025.
Η μείωση των εξαγωγών και η απότομη συρρίκνωση των επενδύσεων το 2024 αναμένεται να αντιστραφούν το 2025. Η ανάκαμψη των οικονομιών των κύριων εμπορικών εταίρων της Λετονίας (κράτη της Βαλτικής, Γερμανία και Σουηδία) αναμένεται να ενισχύσει την εξωτερική ζήτηση, ιδίως για ξυλεία, χημικά και φαρμακευτικά προϊόντα, καθώς και υπηρεσίες πληροφορικής. Παράλληλα, τα χαμηλότερα επιτόκια θα ανακουφίσουν την πίεση στις επενδύσεις. Η εκταμίευση 1,8 δισ. ευρώ (5,5 % του ΑΕΠ) στο πλαίσιο του NextGenerationEU, ως μέρος του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (NRRP), θα συμβάλει επίσης στην επιτάχυνση των έργων υποδομών, της ενεργειακής μετάβασης και του τεχνολογικού εκσυγχρονισμού. Παρά τις δυσκολίες που αντιμετωπίστηκαν το 2024, το μεγάλης κλίμακας έργο «Rail Baltica», το οποίο ενσωματώνει τις χώρες της Βαλτικής στο ευρωπαϊκό σιδηροδρομικό δίκτυο, θα διαδραματίσει κεντρικό ρόλο, όχι μόνο ως καταλύτης ανάπτυξης, αλλά και ως φορέας στήριξης για διάφορους βασικούς τομείς, όπως οι κατασκευές, οι μεταφορές, τα υλικά και η εφοδιαστική. Παράλληλα, οι επενδύσεις σε ιδιωτικά αιολικά πάρκα και σε λιμενικές υποδομές ΥΦΑ θα ενισχύσουν την ενεργειακή ασφάλεια και θα τονώσουν την τοπική παραγωγή. Οι τάσεις αυτές θα συμβάλουν επίσης στην ανάπτυξη των τομέων της ψηφιακής τεχνολογίας και της πληροφορικής.
Οι δημόσιοι λογαριασμοί επιβαρύνονται από τις στρατιωτικές δαπάνες
Το δημοσιονομικό έλλειμμα αναμένεται να διευρυνθεί το 2025, παρά την ανάκαμψη της οικονομικής δραστηριότητας που θα στηρίξει τα φορολογικά έσοδα, ιδίως μέσω των εσόδων από τον ΦΠΑ και τον φόρο εισοδήματος. Παράλληλα, η συνεχιζόμενη αύξηση των δημόσιων δαπανών, ιδίως στους τομείς της άμυνας, της ενέργειας, της υγείας και της εκπαίδευσης, θα επιβαρύνει σημαντικά τον προϋπολογισμό. Η Λετονία σχεδιάζει να αυξήσει τις στρατιωτικές δαπάνες της στο 3,5% του ΑΕΠ, δηλαδή πάνω από τον στόχο του ΝΑΤΟ που είναι 2%. Επιπλέον, οι αυξήσεις μισθών στον δημόσιο τομέα και η επιτάχυνση έργων υποδομής όπως το Rail Baltica, το κόστος του οποίου έχει εκτοξευθεί στα ύψη (εκτιμάται στο 22,6% του ΑΕΠ το 2024, σε σύγκριση με το αρχικά προβλεπόμενο 4,6% του ΑΕΠ), θα αυξήσουν περαιτέρω το δημοσιονομικό βάρος. Ο προϋπολογισμός του 2025 περιλαμβάνει επίσης αυξήσεις φόρων – θα εφαρμοστούν μεταρρυθμίσεις στον φόρο εισοδήματος, καθώς και περιορισμένες προσπάθειες για την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής – αλλά οι πιέσεις στις δαπάνες αναμένεται να υπερκεράσουν τα πρόσθετα έσοδα. Σε αυτό το πλαίσιο, το δημόσιο χρέος θα συνεχίσει να αυξάνεται, αν και σε σχετικά μέτριο επίπεδο.
Το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών θα παραμείνει ελλειμματικό το 2025, αλλά αναμένεται να παρουσιάσει ελαφρά βελτίωση σε σχέση με το 2024, χάρη στην ανάκαμψη των εξαγωγών αγαθών και υπηρεσιών που θα προέλθει από την ευρωπαϊκή ζήτηση. Η χώρα παραμένει καθαρός εισαγωγέας αγαθών, ιδίως ενέργειας, κεφαλαιουχικών αγαθών και πρώτων υλών. Το ισοζύγιο υπηρεσιών θα παραμείνει συνολικά πλεονασματικό, με κινητήρια δύναμη τις μεταφορές (κυρίως οδικές μεταφορές), την εφοδιαστική και την πληροφορική. Το έλλειμμα θα χρηματοδοτηθεί κυρίως μέσω δανεισμού, ενώ αναμένεται ελαφρά ανάκαμψη των άμεσων ξένων επενδύσεων, οι οποίες θα κατευθυνθούν προς τις πράσινες υποδομές και τις ψηφιακές υπηρεσίες. Η δομή του εξωτερικού χρέους θα παραμείνει σταθερή (98% του ΑΕΠ, εκ των οποίων το 60% αφορά τον ιδιωτικό τομέα), κυρίως σε ευρώ και κατά κύριο λόγο με τη συμμετοχή θεσμικών επενδυτών (κυρίως ευρωπαίων). Ως εκ τούτου, ο κίνδυνος αναχρηματοδότησης θα παραμείνει υπό έλεγχο, υπό την προϋπόθεση ότι θα διατηρηθεί η δημοσιονομική αξιοπιστία.
Ένα διαρκώς τεταμένο πολιτικό και γεωπολιτικό περιβάλλον
Από το 2023, η Λετονία ηγείται από την Εβίκα Σίλια, πρωθυπουργό και μέλος του κεντρώου κόμματος «Νέα Ενότητα» (JV). Κυβερνά με έναν τριμερή συνασπισμό που αποτελείται από το JV, τους Πράσινους και τους Αγρότες (ZZS) και τους Προοδευτικούς (PRO). Η συμμαχία, η οποία διαθέτει μια ισχνή πλειοψηφία (52 έδρες από τις 100), βρίσκεται σε επισφαλή ισορροπία και παραμένει εκτεθειμένη σε εσωτερικές εντάσεις εν όψει των κοινοβουλευτικών εκλογών του Οκτωβρίου 2026. Παρά τις σημαντικές ιδεολογικές διαφορές, οι εταίροι συμφωνούν ως προς τις στρατηγικές προτεραιότητες της χώρας, όπως η στήριξη της Ουκρανίας, η ευρωπαϊκή ολοκλήρωση και η ενεργειακή ασφάλεια. Ο Πρόεδρος Έντγκαρς Ρίνκβιτς, ο οποίος εξελέγη το 2023, έχει ουσιαστικά τιμητικό ρόλο, αλλά παραμένει μια προσωπικότητα που απολαμβάνει συναίνεση.
Στο κοινωνικό μέτωπο, οι εντάσεις είναι μέτριες αλλά επίμονες. Οι εδαφικές ανισότητες, η πίεση στις δημόσιες υπηρεσίες και η έλλειψη εξειδικευμένου εργατικού δυναμικού τροφοδοτούν τη δυσαρέσκεια. Ο τομέας της υγειονομικής περίθαλψης παραμένει υπό πίεση, με τακτικές απαιτήσεις από τα συνδικάτα, ενώ η μεταρρύθμιση του συνταξιοδοτικού συστήματος ενδέχεται να αναζωπυρώσει τις απογοητεύσεις λόγω της επιμήκυνσης της περιόδου συνεισφοράς στα 20 έτη και της αύξησης της ηλικίας συνταξιοδότησης στα 65 έτη.
Σε διεθνές επίπεδο, η Λετονία διατηρεί σκληρή στάση απέναντι στη Ρωσία και τη Λευκορωσία. Παραμένει σταθερά ευθυγραμμισμένη με τις θέσεις της ΕΕ και του ΝΑΤΟ, υποστηρίζοντας ισχυρότερη στρατιωτική αποτροπή και κυρώσεις κατά της Μόσχας. Οι σχέσεις με τους γείτονές της στη Βαλτική παραμένουν σταθερές, υποστηριζόμενες από κοινά διαρθρωτικά έργα όπως το Rail Baltica και η αποσύνδεση από το ρωσικό ηλεκτρικό δίκτυο και η σύνδεση με το ευρωπαϊκό δίκτυο (σε ισχύ από τον Φεβρουάριο του 2025). Στο εσωτερικό, η πολιτική της γλωσσικής αφομοίωσης και η μείωση του χώρου των ρωσόφωνων μέσων ενημέρωσης παραμένουν ευαίσθητα ζητήματα, ιδίως όσον αφορά τη ρωσόφωνη μειονότητα, η οποία αποτελεί περίπου το ένα τρίτο του πληθυσμού.