Κουβέιτ

Οι περιφερειακές συγκρούσεις και η πετρελαϊκή κρίση οδηγούν σε οικονομική συρρίκνωση

Σε περίπτωση παρατεταμένης σύγκρουσης στο Ιράν, οι μακροοικονομικές προοπτικές του Κουβέιτ θα επιδεινωθούν σημαντικά λόγω της υψηλής εξάρτησής του από τον τομέα των υδρογονανθράκων (σχεδόν 45% του ΑΕΠ), της πλήρους εξάρτησής του από το Στενό του Ορμούζ για τις εξαγωγές πετρελαίου και της περιορισμένης οικονομικής διαφοροποίησης. Οι διαταραχές στην παραγωγή και τις εξαγωγές πετρελαίου αποτελούν τους κύριους παράγοντες της οικονομικής ύφεσης, η οποία επηρεάζει άμεσα τη συνολική οικονομική δραστηριότητα και επεκτείνεται στην οικονομία εκτός του πετρελαϊκού τομέα μέσω της μείωσης της εμπιστοσύνης, της αναβολής επενδύσεων, της αυστηρότερης χρηματοοικονομικής κατάστασης και της μείωσης των δημόσιων εσόδων. Το Κουβέιτ είναι μία από τις χώρες του Κόλπου που εξαρτώνται περισσότερο από το Στενό του Ορμούζ για τις εξαγωγές υδρογονανθράκων, καθώς το 100% των εξαγωγών του διέρχεται από αυτό το στενό. Οι διαταραχές στη ναυτιλία στο Στενό του Ορμούζ ανάγκασαν το Κουβέιτ να μειώσει την παραγωγή πετρελαίου σε περίπου 500.000 βαρέλια την ημέρα (bpd), από σχεδόν τρία εκατομμύρια bpd πριν από την έναρξη του πολέμου. Η επιδείνωση των συνθηκών ασφάλειας θα επηρεάσει επίσης τις μετακινήσεις, τις εφοδιαστικές αλυσίδες, καθώς και τις εξαγωγές και εισαγωγές μη πετρελαϊκών προϊόντων. Επιπλέον, οι εισαγωγές ΥΦΑ από το Κατάρ, οι οποίες είναι ζωτικής σημασίας για την εγχώρια παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, ενδέχεται να αντιμετωπίσουν προκλήσεις που σχετίζονται με την εφοδιαστική και την ασφάλεια. Αυτό θα ασκήσει πίεση στον εγχώριο ενεργειακό εφοδιασμό και στην ικανότητα παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας.

Ταυτόχρονα, αναμένεται αύξηση των πληθωριστικών πιέσεων, κυρίως λόγω εξωτερικών παραγόντων. Το υψηλότερο κόστος των εισαγωγών, που προκύπτει από τις διαταραχές στις εφοδιαστικές αλυσίδες και την αύξηση των παγκόσμιων ναύλων, είναι πιθανό να συμβάλει στον εγχώριο πληθωρισμό, ιδίως μέσω των τιμών των τροφίμων. Αυτό υπογραμμίζει την ευπάθεια του Κουβέιτ στον εισαγόμενο πληθωρισμό, παρά τις σχετικά μέτριες συνθήκες εγχώριας ζήτησης. Σε αυτό το περιβάλλον, η νομισματική πολιτική αναμένεται να παραμείνει υπό πίεση. Το δηνάριο του Κουβέιτ είναι συνδεδεμένο με ένα καλάθι νομισμάτων με σημαντική συνιστώσα σε δολάρια, γεγονός που περιορίζει τη δυνατότητα της κεντρικής τράπεζας να αποκλίνει από τη νομισματική πολιτική των ΗΠΑ. Ως απάντηση, η κεντρική τράπεζα έχει στραφεί προς μακροπροληπτικά μέτρα στήριξης αντί της προσαρμογής των επιτοκίων, τα οποία περιλαμβάνουν τη χαλάρωση των απαιτήσεων ρευστότητας και κεφαλαίου, την αποδέσμευση κεφαλαιακών αποθεμάτων ασφαλείας και την αύξηση της δανειοδοτικής ικανότητας των τραπεζών. Τα μέτρα αυτά αποσκοπούν στη διατήρηση των πιστωτικών ροών και στην άμβλυνση των οικονομικών επιπτώσεων της σύγκρουσης. Ωστόσο, τα μέτρα αυτά στηρίζουν κυρίως τις χρηματοοικονομικές συνθήκες, αντί να τονώνουν άμεσα τη ζήτηση πιστώσεων. Ως εκ τούτου, η νομισματική πολιτική είναι μόνο εν μέρει αποτελεσματική ως εργαλείο σταθεροποίησης.

Η μείωση των εσόδων από υδρογονάνθρακες προκαλεί επιδείνωση των δημοσιονομικών και εξωτερικών ισοζυγίων

Η δημοσιονομική θέση αναμένεται να επιδεινωθεί απότομα, κυρίως λόγω της υψηλής εξάρτησης του Κουβέιτ από τα έσοδα από υδρογονάνθρακες, τα οποία αντιπροσωπεύουν το 90% των συνολικών δημοσιονομικών εσόδων. Μια μείωση της παραγωγής και των εξαγωγών πετρελαίου θα αποδυνάμωνε άμεσα τα έσοδα του κράτους. Ταυτόχρονα, οι πιέσεις στις δαπάνες θα αυξάνονταν, καθώς η κυβέρνηση επιδιώκει να μετριάσει τις επιπτώσεις της κρίσης στην εγχώρια οικονομία. Το Κουβέιτ διαθέτει σημαντικά χρηματοοικονομικά αποθέματα, συμπεριλαμβανομένων περιουσιακών στοιχείων της Αρχής Επενδύσεων του Κουβέιτ (KIA) —του κρατικού επενδυτικού ταμείου της χώρας— που εκτιμώνται σε 1 τρισεκατομμύριο δολάρια ΗΠΑ (περίπου 650% του ΑΕΠ). Τα περιουσιακά αυτά στοιχεία θα επιτρέψουν στη δημοσιονομική πολιτική να διατηρήσει την ευελιξία της και να μετριάσει τις επιπτώσεις της σύγκρουσης στην οικονομία.

Το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών θα επιδεινωθεί λόγω της εξάρτησης της χώρας από τις εξαγωγές υδρογονανθράκων. Οι διαταραχές στις ροές εξαγωγών πετρελαίου θα επηρεάσουν τα έσοδα από τις εξαγωγές (περίπου το 90% του συνόλου), ενώ τα αυξημένα έξοδα μεταφοράς και οι περιορισμοί στην εφοδιαστική αλυσίδα θα αυξήσουν το κόστος των εισαγωγών, μειώνοντας περαιτέρω το εξωτερικό πλεόνασμα. Επιπλέον, οι εξαγωγές του Κουβέιτ εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τον ενεργειακό τομέα. Χωρίς εναλλακτικές πηγές εξαγωγών, η πτώση των εσόδων από το πετρέλαιο θα επηρεάσει άμεσα την εξωτερική θέση της χώρας. Τέλος, δεδομένου ότι οι εισαγωγές τροφίμων και εξοπλισμού αποτελούν αναπόφευκτες ανάγκες, το Κουβέιτ δεν μπορεί εύκολα να μειώσει τις εισαγωγικές δαπάνες για να σταθεροποιήσει το εμπορικό του ισοζύγιο.

Παρά τις πιέσεις αυτές, οι οποίες επιδεινώνονται από το διαρθρωτικό έλλειμμα στον τομέα των υπηρεσιών και τις πληρωμές εμβασμάτων, τα διεθνή αποθέματα της κεντρικής τράπεζας (που καλύπτουν περίπου 10 μήνες εισαγωγών) και τα σημαντικά αποθέματα ασφαλείας στο κρατικό επενδυτικό ταμείο της παρέχουν σημαντική προστασία έναντι εξωτερικών κλυδωνισμών. Ωστόσο, μια παρατεταμένη διαταραχή θα οδηγούσε σε πιο έντονη διάβρωση του πλεονάσματος του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών, ενισχύοντας έτσι τη διαρθρωτική έκθεση της οικονομίας στη μεταβλητότητα της αγοράς υδρογονανθράκων.

Η περιφερειακή γεωπολιτική αποτελεί βασικό κίνδυνο

Οι πολιτικοί κίνδυνοι στο Κουβέιτ απορρέουν από έναν συνδυασμό εσωτερικών θεσμικών τριβών και αυξημένων περιφερειακών εντάσεων, οι οποίες από κοινού αυξάνουν την οικονομική αβεβαιότητα. Στο εσωτερικό, οι επαναλαμβανόμενες τριβές μεταξύ της κυβέρνησης και του κοινοβουλίου (το οποίο έχει ανασταλεί το 2024) συχνά οδηγούν σε καθυστερήσεις σε βασικές οικονομικές και δημοσιονομικές μεταρρυθμίσεις. Αυτή η θεσμική ακαμψία περιορίζει την ικανότητα της κυβέρνησης να ανταποκριθεί γρήγορα και αποφασιστικά σε οικονομικούς κλυδωνισμούς, ιδίως όσον αφορά τη δημοσιονομική εξυγίανση, τη μεταρρύθμιση των επιδοτήσεων και την οικονομική διαφοροποίηση.

Στην περιοχή, οι γεωπολιτικοί κίνδυνοι έχουν αυξηθεί σημαντικά λόγω του πολέμου στο Ιράν και του κλεισίματος του Στενού του Ορμούζ. Λόγω της εγγύτητάς του στη ζώνη σύγκρουσης και της έντονης εξάρτησής του από τις θαλάσσιες διαδρομές εξαγωγών, το Κουβέιτ υφίσταται άμεσες επιπτώσεις, συμπεριλαμβανομένων διαταραχών στις εξαγωγές πετρελαίου, στις εμπορικές ροές και στο επενδυτικό κλίμα. Παρότι το Κουβέιτ διαθέτει ισχυρές αμυντικές συνεργασίες —για παράδειγμα με τις ΗΠΑ—, αυτές οι συνεργασίες λειτουργούν κυρίως ως σταθεροποιητικός παράγοντας και όχι ως πλήρης προστασία έναντι των περιφερειακών επιπτώσεων. Κατά συνέπεια, το Κουβέιτ είναι πιθανό να παραμείνει ιδιαίτερα εκτεθειμένο σε αυξημένους γεωπολιτικούς κινδύνους.

Τελευταία ενημέρωση: Μάιος 2026