Ισχυρή ανάπτυξη που οφείλεται στην άνθηση του τουρισμού, την ιδιωτική κατανάλωση και τις επενδύσεις
Παρά τις απρόβλεπτες διεθνείς εξελίξεις και μια ελαφρά επιβράδυνση, η κυπριακή ανάπτυξη θα παραμείνει ισχυρή και σημαντικά πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο το 2026. Θα στηριχθεί και πάλι κυρίως στην κατανάλωση των νοικοκυριών, η αγοραστική δύναμη των οποίων θα συνεχίσει να βελτιώνεται χάρη στα υψηλότερα πραγματικά εισοδήματα, τα οποία θα τονωθούν από μια ευνοϊκή αγορά εργασίας. Το ποσοστό ανεργίας παραμένει σε πτωτική πορεία και έφτασε στο 4,1% το τρίτο τρίμηνο του 2025, το χαμηλότερο επίπεδό του από την εποχή της χρηματοπιστωτικής κρίσης, αφού το 2015 κυμαινόταν γύρω στο 18%. Η κατανάλωση θα ωφεληθεί επίσης από την παράταση της απαλλαγής από τον ΦΠΑ στα είδη πρώτης ανάγκης έως το τέλος του 2026, παρά την απουσία πληθωρισμού το 2025. Η κυβέρνηση μείωσε επίσης τον ΦΠΑ στην οικιακή ηλεκτρική ενέργεια τον Απρίλιο του 2025 από 19% σε 9% για περίοδο ενός έτους. Επιπλέον, η οικονομία θα συνεχίσει να τροφοδοτείται από τον τουρισμό (14% του ΑΕΠ το 2019), ο οποίος συνεχίζει να καταγράφει ρεκόρ επιδόσεων. Το 2025, οι διεθνείς αφίξεις αυξήθηκαν κατά 12% σε σύγκριση με το 2024 και βρίσκονται 14% πάνω από τα προ-πανδημικά επίπεδα. Το νησιωτικό κράτος κατάφερε, επομένως, να ξεπεράσει την απώλεια της ρωσικής αγοράς (20% των αφίξεων το 2019) χάρη στην αύξηση του αριθμού των επισκεπτών από τη Δυτική Ευρώπη (κυρίως το Ηνωμένο Βασίλειο, την Πολωνία και τη Γερμανία) και το Ισραήλ. Τα έσοδα από τον τουρισμό αυξήθηκαν κατά 15% μεταξύ Ιανουαρίου και Νοεμβρίου του 2025 σε σύγκριση με την ίδια περίοδο του 2024. Από την άλλη πλευρά, οι τομείς των επαγγελματικών και χρηματοοικονομικών υπηρεσιών εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τις τοπικές θυγατρικές ρωσικών εταιρειών που υπόκεινται σε κυρώσεις.
Με τη χαλάρωση των χρηματοοικονομικών συνθηκών, οι προοπτικές για τις επενδύσεις αναμένεται να βελτιωθούν, αλλά η διαδικασία αυτή θα είναι πολύ σταδιακή. Η ανάκαμψη αυτή αναμένεται να τροφοδοτηθεί κυρίως από την αύξηση των κατασκευών, η οποία θα προέλθει από τις άμεσες ξένες επενδύσεις (ΑΞΕ) και το πρόγραμμα χορήγησης άδειας διαμονής μέσω επενδύσεων, με πολυάριθμα έργα μεγάλης κλίμακας που υπερβαίνουν τα 8 δισεκατομμύρια ευρώ, σύμφωνα με την Ένωση Μεγάλων Επενδυτικών Έργων, τα οποία καλύπτουν υποδομές, νέες μαρίνες, εμπορικά και οικιστικά ακίνητα και τροφοδοτούνται από την τοπική και διεθνή ζήτηση κ.λπ. Ωστόσο, παρότι η χώρα λαμβάνει σημαντική ευρωπαϊκή ενίσχυση υπό τη μορφή κονδυλίων του NGEU (5% του ΑΕΠ του 2019), το χρονοδιάγραμμα εκταμίευσης των εν λόγω κονδυλίων έχει επιβραδυνθεί λόγω της μη έγκαιρης υλοποίησης των μεταρρυθμίσεων. Μέχρι τις αρχές του 2026, η Κύπρος είχε λάβει μόνο το 43% των 1,2 δισ. ευρώ των εγκεκριμένων κονδυλίων ανάκαμψης (1 δισ. ευρώ σε επιχορηγήσεις και 200 εκατ. ευρώ σε δάνεια). Η προθεσμία του Αυγούστου 2026 για την υποβολή αιτήσεων χρηματοδότησης στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού σχεδίου ανάκαμψης θα μπορούσε να επιταχύνει τις εκταμιεύσεις και τη χρήση των κονδυλίων.
Υγιής δημοσιονομική πορεία, αλλά υψηλό εμπορικό έλλειμμα
Ο συνδυασμός της ισχυρής ονομαστικής αύξησης του ΑΕΠ και των διαδοχικών δημοσιονομικών πλεονασμάτων θα συνεχίσει να οδηγεί σε μείωση του δείκτη χρέους. Αυτή η πτωτική πορεία είχε ήδη οδηγήσει τον δείκτη χρέους κάτω από το όριο του 60% του ΑΕΠ που ορίζουν οι ευρωπαϊκοί δημοσιονομικοί κανόνες ήδη από το 2025. Παρά τη συνέχιση των μειώσεων του ΦΠΑ και την αύξηση κατά 5% των πρωτογενών δαπανών, συμπεριλαμβανομένων των αυξημένων κοινωνικών δαπανών, ο προϋπολογισμός θα παραμείνει πλεονασματικός χάρη στις ισχυρές οικονομικές συνθήκες. Τα έσοδα θα συνεχίσουν να στηρίζονται στον τουρισμό, σε μια σφιχτή αγορά εργασίας που οδηγεί σε αυξήσεις μισθών και στην ισχυρή κατανάλωση. Με διαχειρίσιμες χρηματοδοτικές ανάγκες (που εκτιμώνται στο 3% του ΑΕΠ ετησίως), άνετα αποθέματα ρευστότητας που αντιπροσωπεύουν το 11% του ΑΕΠ και περισσότερα από τα δύο τρίτα του ανεξόφλητου χρέους με σταθερά επιτόκια, ο κρατικός κίνδυνος είναι σε λογικά περιορισμένα επίπεδα. Η υγεία του τραπεζικού συστήματος, αν και εξακολουθεί να φέρει κάποια σημάδια από την κρίση της ευρωζώνης, ακολουθεί επίσης θετική πορεία. Αυτό ισχύει τόσο στην πλευρά των ενεργητικών, όπου ο δείκτης μη εξυπηρετούμενων δανείων (NPL) ανήλθε συνολικά στο 4,2% τον Οκτώβριο του 2025, όσο και στην πλευρά των παθητικών, με δείκτη κεφαλαίου CET 1 στο 26,1%.
Το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών θα παραμείνει υψηλό λόγω των ελλειμμάτων στο εμπόριο αγαθών και στα πρωτογενή εισοδήματα. Η εξάρτηση της χώρας από τις εισαγωγές, η οποία επιδεινώνεται από την ισχυρή εγχώρια ζήτηση τόσο σε επίπεδο κατανάλωσης όσο και επενδύσεων, αντανακλάται σε ένα τεράστιο εμπορικό έλλειμμα αγαθών (ισοδύναμο με το 24% του ΑΕΠ το 2024). Επιπλέον, η ευημερία των ξένων εταιρειών παροχής υπηρεσιών, οι οποίες αυξάνονται συνεχώς σε αριθμό στο νησί, οδηγεί σε αυξημένη επαναπατρισμό κερδών και έχει προκαλέσει σημαντικό έλλειμμα εισοδήματος (9%). Αυτό αντισταθμίζεται εν μέρει από πλεόνασμα στις υπηρεσίες (24%), το οποίο θα επιβεβαιωθεί από τη δυναμική των εξαγωγών υπηρεσιών, ιδίως στον τουρισμό, τον χρηματοπιστωτικό τομέα και τον τομέα της πληροφορικής. Ωστόσο, το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών αναμένεται να μειωθεί σταδιακά, παράλληλα με τη συγκράτηση των τιμών των βασικών εμπορευμάτων, την ομαλοποίηση της κερδοφορίας των ξένων χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων και το αυξανόμενο πλεόνασμα στις υπηρεσίες. Επιπλέον, το εν λόγω έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών δεν αποτελεί μείζον πρόβλημα, καθώς χρηματοδοτείται κυρίως από εισροές άμεσων ξένων επενδύσεων (12% του ΑΕΠ το 2024), ιδίως στον τομέα των ακινήτων, οι οποίες χρηματοδοτούνται εν μέρει από την επανεπένδυση κερδών. Επιπλέον, οι δραστηριότητες των πολυάριθμων εταιρειών ειδικού σκοπού που εδρεύουν στην Κύπρο, ιδίως στους τομείς της ναυτιλίας και των χρηματοοικονομικών υπηρεσιών, στρεβλώνουν τα εξωτερικά στατιστικά στοιχεία μέσω των επενδύσεών τους (πλοία, άδειες κ.λπ.), οι οποίες χρηματοδοτούνται κυρίως από ξένες δεσμεύσεις. Οι εν λόγω εταιρείες, οι οποίες έχουν ελάχιστη σχέση με την εγχώρια οικονομία, εξαιρούνται σε μεγάλο βαθμό από την ανάλυσή μας.
Ένα κατακερματισμένο πολιτικό τοπίο και συνεχιζόμενες εντάσεις με την Τουρκία
Σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις (Ιανουάριος 2026), οι γενικές εκλογές του Μαΐου 2026 αναμένεται να επιβεβαιώσουν την κοινοβουλευτική κατανομή. Ο πολιτικός κατακερματισμός είχε ήδη ενταθεί κατά τις ευρωεκλογές του Ιουνίου 2024, όταν τα δύο κύρια κόμματα που υποστήριζαν την κυβέρνηση – το κεντρώο Δημοκρατικό Κόμμα (ΔΙΚΟ) και το κεντροαριστερό Σοσιαλδημοκρατικό Κίνημα (ΕΔΕΚ) – σημείωσαν πτωχά αποτελέσματα, συγκεντρώνοντας συνολικά μόλις το 15% των ψήφων. Από την εκλογή του τον Φεβρουάριο του 2023, ο Πρόεδρος Νίκος Χριστοδουλίδης, ανεξάρτητος, αναγκάστηκε να κυβερνά με μειοψηφική κυβέρνηση στο κοινοβούλιο (κατέχοντας μόνο 17 από τις 56 έδρες). Ενώ η νομοθεσία ψηφίζεται κατά περίπτωση με ad hoc πλειοψηφίες, τα αποτελέσματα είναι πιθανό να καταστήσουν τη διαδικασία ακόμη πιο δύσκολη. Παρασυρμένη από αυτά τα ζητήματα διακυβέρνησης, η Κύπρος έχει αργήσει να αξιοποιήσει τα κονδύλια της ΕΕ λόγω καθυστερήσεων στην υλοποίηση των στόχων μεταρρύθμισης – που αφορούν τη φορολογία, την ενέργεια, την υγεία, την εκπαίδευση και τις υποδομές μεταφορών – οι οποίοι είναι απαραίτητοι για την πρόσβαση στο μερίδιο που της έχει κατανεμηθεί. Αυτό περιπλέκει περαιτέρω την επίτευξη πολιτικής συναίνεσης σχετικά με τη διαίρεση του νησιού.
Το νησί της Κύπρου είναι διαιρεμένο μεταξύ της Κυπριακής Δημοκρατίας (ΚΔ), σύμμαχου της Ελλάδας και μέλους της ευρωζώνης, η οποία ελέγχει το νότιο μισό του νησιού, και της Τουρκικής Δημοκρατίας της Βόρειας Κύπρου (ΤΔΒΚ), η οποία αναγνωρίζεται μόνο από την Τουρκία. Παρότι από το 1974 ισχύει κατάπαυση του πυρός, με τη θέσπιση της «πράσινης γραμμής» και την παρουσία δυνάμεων του ΟΗΕ, οι εντάσεις μεταξύ της Ελλάδας, της Κύπρου και της ΕΕ, αφενός, και της Τουρκίας, αφετέρου, παραμένουν. Οι θαλάσσιες διεκδικήσεις της Τουρκίας και της ΤΔΒΚ στην Ανατολική Μεσόγειο, συμπεριλαμβανομένης της εξερεύνησης μεγάλων κοιτασμάτων φυσικού αερίου, αποτελούν κρίσιμο σημείο έντασης. Από το 2018, η Τουρκία έχει στείλει επανειλημμένα ερευνητικά σκάφη, συνοδευόμενα από στρατιωτικά πλοία, στα αμφισβητούμενα ύδατα. Η Κυπριακή Δημοκρατία παραμένει βασικό μέλος του Φόρουμ Φυσικού Αερίου της Ανατολικής Μεσογείου (EastMed Gas Forum), μιας συμμαχίας με την Αίγυπτο, την Ελλάδα, το Ισραήλ, την Ιταλία, την Ιορδανία και την Παλαιστίνη, που αποσκοπεί στην προώθηση μιας περιφερειακής βιομηχανίας φυσικού αερίου. Η Κύπρος θα μπορούσε να αξιοποιήσει την προεδρία της στο Συμβούλιο της ΕΕ κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026 για να προσκαλέσει τον Τούρκο Πρόεδρο σε μια άτυπη συνεδρίαση του Συμβουλίου που θα πραγματοποιηθεί στην Κύπρο τον Απρίλιο του 2026. Η επίτευξη μίας μόνιμης λύσης είναι απίθανη στο παρόν στάδιο. Η Κυπριακή Δημοκρατία και η ΕΕ επιδιώκουν μια ομοσπονδία, ενώ ο Τούρκος Πρόεδρος επιμένει στη λύση των δύο κρατών. Σε αυτή την περίπτωση, ακόμη και αν ο σημερινός Πρόεδρος της ΤΔΒΚ συμφωνούσε σε μια ομοσπονδία, η Τουρκία θα αντιτασσόταν.

Λιβύη
Ελλάδα
Λίβανος
Ηνωμένο Βασίλειο
Ισραήλ
Ιταλία
Κίνα
Γερμανία
Ισπανία