Κατάρ

Το φυσικό αέριο και η διαφοροποίηση ως κινητήριες δυνάμεις της ανάκαμψης

Μετά από μια περίοδο αργής ανάπτυξης από το Παγκόσμιο Κύπελλο της FIFA του 2022, το ΑΕΠ του Κατάρ αναμένεται να ανακάμψει σταδιακά το 2025. Η ανάπτυξη θα τροφοδοτηθεί από μια μέτρια αύξηση στις δραστηριότητες που σχετίζονται με τους υδρογονάνθρακες (οι οποίες θα αντιπροσωπεύουν περίπου το 40% του ΑΕΠ το 2023) και σε άλλες δραστηριότητες. Τομείς όπως οι κατασκευές (περίπου 12% του ΑΕΠ), ο τουρισμός (10%), το λιανικό εμπόριο και ο χρηματοπιστωτικός τομέας αναμένεται να στηρίξουν την ανάπτυξη. Η επέκταση του North Field, του μεγαλύτερου κοιτάσματος φυσικού αερίου στον κόσμο, το οποίο το Κατάρ μοιράζεται με το Ιράν, αναμένεται να οδηγήσει την ανάπτυξη στον τομέα των υδρογονανθράκων. Μετά από μια περίοδο στασιμότητας το 2024, η συνολική παραγωγή υδρογονανθράκων αναμένεται να αυξηθεί κατά 1% το 2025. Η επέκταση του κοιτάσματος φυσικού αερίου «North Field East» του Κατάρ αναμένεται να προσθέσει 45 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα ετησίως στην τρέχουσα παραγωγή του Κατάρ, η οποία ανέρχεται σε περίπου 170 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα ετησίως, τα επόμενα χρόνια. Ο χαμηλός πληθωρισμός και η πτώση των επιτοκίων θα στηρίξουν την ιδιωτική κατανάλωση (περίπου 20% του ΑΕΠ) το 2025. Επιπλέον, οι δημόσιες δαπάνες για μεγάλα έργα υποδομής και η ενθάρρυνση του ιδιωτικού τομέα, στο πλαίσιο της διαφοροποίησης της οικονομίας, θα συμβάλουν στη διατήρηση των επενδύσεων (περίπου 40% του ΑΕΠ). Ωστόσο, η αύξηση των επενδύσεων αναμένεται να παραμείνει συγκρατημένη, μετά από μέσο όρο σχεδόν 7% μεταξύ 2010 και 2020. Εκτός από τους υδρογονάνθρακες, οι αρχές θα δώσουν προτεραιότητα στους τομείς των μεταφορών, του τουρισμού, των ΤΠΕ, των χρηματοοικονομικών υπηρεσιών και των τροφίμων. Αυτό συνάδει με την Τρίτη Εθνική Αναπτυξιακή Στρατηγική (2024–2030), ένα σχέδιο που αποσκοπεί να βοηθήσει το Κατάρ να επιτύχει τους στόχους που έχουν τεθεί στο πλαίσιο του προγράμματος «Εθνικό Όραμα 2030». Το 2025, καθώς οι πληθωριστικές πιέσεις αναμένεται να παραμείνουν χαμηλές, η κεντρική τράπεζα θα είναι σε θέση να χαλαρώσει σταδιακά τη νομισματική πολιτική, συμβαδίζοντας με την Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ (Fed), δεδομένου του ισχύοντος καθεστώτος σταθερής ισοτιμίας.

Πλεονάσματα στον προϋπολογισμό και στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών, ισχυρά αποθέματα

Τα έσοδα από υδρογονάνθρακες, τα οποία αντιπροσωπεύουν το 50% των συνολικών δημοσιονομικών εσόδων, αναμένεται να επηρεαστούν αρνητικά από διάφορους παράγοντες, αλλά η επίδραση αυτή θα αντισταθμιστεί από την αύξηση των εσόδων από μη υδρογονάνθρακες. Οι παράγοντες αυτοί πιθανόν να περιλαμβάνουν τις χαμηλότερες παγκόσμιες τιμές ενέργειας, τη συγκρατημένη ζήτηση για ΥΦΑ από την Ευρώπη και την επιβράδυνση της ανάπτυξης της κινεζικής οικονομίας, του μεγαλύτερου πελάτη ΥΦΑ του Κατάρ. Αν και το Κατάρ αναμένεται να διατηρήσει τη θέση του ως σημαντικός παγκόσμιος εξαγωγέας ΥΦΑ, προβλέπεται να αντιμετωπίσει εντονότερο ανταγωνισμό από τις ΗΠΑ, το Ομάν και τα ΗΑΕ, ιδίως στην Ιαπωνία και τη Νότια Κορέα. Οι συνολικές δαπάνες αναμένεται να αυξηθούν κατά περίπου 4,5% το 2025 σε σύγκριση με το 2024, με τους μισθούς και τα ημερομίσθια να αυξάνονται κατά 5,5%, τις τρέχουσες δαπάνες κατά 6,3% και τις «δευτερεύουσες» κεφαλαιουχικές δαπάνες (δηλ. αυτές που υποστηρίζουν μεγάλα έργα) κατά 8%. Η κυβέρνηση αναμένεται να χρηματοδοτήσει την ανάπτυξη μεγάλων έργων υποδομής, καθώς και να καταβάλει προσπάθειες για την προσέλκυση εξειδικευμένων αλλοδαπών εργαζομένων, προκειμένου να συμβάλουν στη διαφοροποίηση της οικονομίας.

Το πλεόνασμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών προβλέπεται να μειωθεί ελαφρώς, καθώς η πτώση των τιμών της ενέργειας (που αντιπροσωπεύει το 90% των συνολικών εξαγωγών εμπορευμάτων) θα έχει ευρύτερο αντίκτυπο από το μικρότερο έλλειμμα στον τομέα των υπηρεσιών. Η ετήσια αύξηση κατά 5% των εσόδων από τον τουρισμό το 2025 αναμένεται να αποτρέψει την περαιτέρω συρρίκνωση του πλεονάσματος του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών. Επιπλέον, η ζήτηση για εισαγόμενα κεφαλαιουχικά αγαθά θα παραμείνει ισχυρή λόγω των εν εξελίξει μεγάλων έργων υποδομής. Ανεξάρτητα από τα παραπάνω, τα εξωτερικά αποθέματα του Κατάρ παραμένουν ισχυρά, με την κεντρική τράπεζα να διαθέτει 70 δισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ σε διεθνή αποθέματα (τον Νοέμβριο του 2024), ποσό που αντιστοιχεί σε περίπου 12 μήνες εισαγωγών. Η Αρχή Επενδύσεων του Κατάρ (QIA) διαθέτει ξεχωριστά περιουσιακά στοιχεία που εκτιμώνται σε περίπου 180% του ΑΕΠ, με επενδύσεις που καλύπτουν διάφορους τομείς, όπως ο αθλητισμός, η ψυχαγωγία, τα μέσα ενημέρωσης, τα λιμάνια, τα ακίνητα, το λιανικό εμπόριο και τα αεροδρόμια. Η στρατηγική αυτή επιτρέπει στο εμιράτο να διαχειρίζεται τα εξωτερικά πλεονάσματα, ενισχύοντας παράλληλα τη διεθνή φήμη του και δημιουργώντας πρόσθετα έσοδα από επενδύσεις.

Η πολιτική σταθερότητα θα συνεχιστεί παρά τους γεωπολιτικούς κινδύνους

Η πολιτική σταθερότητα αναμένεται να επικρατήσει, καθώς ο τοπικός πληθυσμός είναι σε μεγάλο βαθμό ικανοποιημένος με την ποιότητα και το επίπεδο διαβίωσής του, εν μέρει λόγω των κοινωνικών δαπανών. Δεν υπάρχουν σημαντικές πολιτικές παρατάξεις, καθώς η κυβέρνηση είναι ενωμένη πίσω από τον Εμίρη, ο οποίος και την διορίζει. Τον Νοέμβριο του 2024 διεξήχθη συνταγματικό δημοψήφισμα σχετικά με τη διαδικασία επιλογής των μελών του Συμβουλίου Σούρα. Τα αποτελέσματα έδειξαν μια στροφή από το εκλογικό σύστημα που είχε εισαχθεί το 2021, με το 90,6% των ψήφων να τάσσεται υπέρ του διορισμού των μελών του. Αυτό αναμένεται να ενισχύσει τη διαδικασία χάραξης πολιτικής στο Κατάρ, καθώς το εκλογικό σύστημα προκαλούσε προβλήματα εντός των φυλών.

Το Κατάρ έχει καταφέρει να διατηρήσει ισορροπημένες διπλωματικές σχέσεις με διάφορες χώρες, συμπεριλαμβανομένων των ΗΠΑ, του Ισραήλ, του Ιράν, της Τουρκίας, της Αιγύπτου και της Σαουδικής Αραβίας. Ωστόσο, δεδομένης της συνεχιζόμενης αστάθειας στη Μέση Ανατολή, υπάρχει κίνδυνος το Κατάρ να υποστεί δευτερογενείς επιπτώσεις όσον αφορά τους πρόσφυγες, τις πολιτικές αναταραχές κ.λπ., ιδίως από το Ιράν, τη Συρία και το Ιράκ. Συνολικά, ωστόσο, η θέση του Κατάρ ως παγκόσμιου διπλωματικού μεσολαβητή αναμένεται να διατηρηθεί. Η οικονομική συνεργασία με την Κίνα ενδέχεται να ενταθεί στο εγγύς μέλλον, ειδικά μετά την απόκτηση από την τελευταία μερίδιο 5% στο έργο επέκτασης του υγροποιημένου φυσικού αερίου στο κοίτασμα North Field. Η συνεργασία αυτή θα μπορούσε να επεκταθεί σε νέους τομείς, όπως οι ΤΠΕ, οι κατασκευές, ο τουρισμός κ.λπ., διευκολύνοντας έτσι τη διαφοροποίηση της οικονομίας του Κατάρ. Από την άλλη πλευρά, όμως, θα μπορούσε να θέσει τη χώρα σε ευαίσθητη θέση έναντι των ΗΠΑ, των οποίων η μεγαλύτερη περιφερειακή στρατιωτική βάση βρίσκεται στο Κατάρ, ιδίως υπό το πρίσμα των αυξανόμενων εντάσεων μεταξύ των ΗΠΑ και της Κίνας.

Τελευταία ενημέρωση: Ιανουάριος 2025