Γεωργία

Επιβράδυνση της ανάπτυξης μετά από τρία χρόνια έντονης επέκτασης

Μετά από τρία συνεχόμενα έτη ταχείας επέκτασης, η οικονομία της Γεωργίας προβλέπεται να επιστρέψει σταδιακά στο δυναμικό ανάπτυξής της το 2025 και το 2026. Το πραγματικό ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 9,4% το 2024, υποστηριζόμενο από την ισχυρή κατανάλωση των νοικοκυριών και του δημοσίου τομέα. Για τα έτη 2025 και 2026, η ανάπτυξη αναμένεται να επιβραδυνθεί. Η ιδιωτική κατανάλωση (71% του ΑΕΠ) παραμένει ο κύριος μοχλός ανάπτυξης, υποστηριζόμενη από την ισχυρή απασχόληση, τα καταναλωτικά δάνεια και τις συνεχείς αυξήσεις των πραγματικών μισθών. Ωστόσο, η έκτακτη ώθηση στη ζήτηση που προήλθε από την εισροή Ρώσων μεταναστών και κεφαλαίων κατά την περίοδο 2022-2023 εξασθενεί, καταργώντας έτσι την προσωρινή στήριξη που παρείχε στην εγχώρια ζήτηση. Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι οι ροές εμβασμάτων (6,3% του ΑΕΠ το 2024), οι οποίες έχουν στηρίξει τα εισοδήματα των νοικοκυριών, αναμένεται να εξασθενήσουν περαιτέρω, δεδομένης της στασιμότητας της ρωσικής οικονομίας και της αυστηροποίησης των μεταναστευτικών διαύλων. Αυτό θα αφαιρέσει έναν ευνοϊκό παράγοντα που ενισχύει την κατανάλωση στη Γεωργία. Ομοίως, οι επενδύσεις από το εξωτερικό ενδέχεται να μειωθούν λόγω της πολιτικής αβεβαιότητας. Ωστόσο, η κυβέρνηση δίνει προτεραιότητα στις επενδύσεις στους τομείς των μεταφορών, της εφοδιαστικής, της ενέργειας και της ψηφιακής υποδομής, προκειμένου να ενισχύσει τον ρόλο της στον «Μεσαίο Διάδρομο» που συνδέει την Κίνα με την Ευρώπη. Επιπλέον, οι δημόσιες και ιδιωτικές επενδύσεις στον κατασκευαστικό τομέα αναμένεται να αποτελέσουν θεμελιώδη κίνητρο ανάπτυξης, ιδίως σε σχέση με τον τουρισμό.

Στο εξωτερικό μέτωπο, οι εξαγωγές ενδέχεται να χάσουν μέρος της δυναμικής τους. Τα έσοδα από τον τουρισμό αναμένεται να παραμείνουν βασικός πυλώνας, δεδομένου ότι η Γεωργία έχει επανέλθει στα προ-πανδημικά επίπεδα τουριστικής κίνησης. Οι προοπτικές για τις εξαγωγές αγαθών είναι ανάμεικτες: η βραδύτερη ανάπτυξη σε βασικούς εμπορικούς εταίρους (ΕΕ, Τουρκία) και η οικονομική αδυναμία της Ρωσίας ενδέχεται να περιορίσουν τη ζήτηση για γεωργιανά προϊόντα, όπως μέταλλα, γεωργικά προϊόντα, τρόφιμα και ποτά. Επιπλέον, η «άνθηση των επανεξαγωγών» (π.χ. μεταχειρισμένων αυτοκινήτων και μηχανημάτων που επίσημα προορίζονται για ορισμένες ευρασιατικές αγορές, αλλά παραμένουν στη Ρωσία), η οποία στήριξε τα πρόσφατα εμπορικά στοιχεία, ενδέχεται να μην διατηρηθεί σε περίπτωση αλλαγής των κανονιστικών συνθηκών που σχετίζονται με τις κυρώσεις των ΗΠΑ και της ΕΕ κατά της Ρωσίας (οι οποίες εφαρμόζονται επίσημα από τη Γεωργία από το 2023).

Η δυναμική του πληθωρισμού έχει μεταβληθεί μετά το ασυνήθιστα χαμηλό αποτέλεσμα του 2024. Ο μέσος πληθωρισμός των τιμών καταναλωτή μειώθηκε σε μόλις 1,1% το 2024 χάρη στο ισχυρό νόμισμα και τις φθηνότερες εισαγωγές, για να αυξηθεί ξανά στις αρχές του 2025. Ο πληθωρισμός αναμένεται να κυμανθεί κατά μέσο όρο γύρω στο 4% το 2025, πριν σταθεροποιηθεί εκ νέου προς τον στόχο του 3% της Εθνικής Τράπεζας της Γεωργίας το 2026, με τη βοήθεια σταθερών και κατάλληλων προσδοκιών. Η Εθνική Τράπεζα της Γεωργίας είναι πιθανό να διατηρήσει τη συντηρητική στάση της νομισματικής πολιτικής της. Με τον πληθωρισμό κοντά στον στόχο, ενδέχεται να χαλαρώσει προσεκτικά τη νομισματική πολιτική, εφόσον το επιτρέπουν οι εξωτερικές συνθήκες, αλλά οποιαδήποτε χαλάρωση θα είναι περιορισμένη, προκειμένου να αποφευχθούν οι πιέσεις στις τιμές που ασκεί η αποδυνάμωση του λαρί: το ήμισυ του καλαθιού κατανάλωσης αποτελείται από εισαγωγές. Ο σταθερός πληθωρισμός γύρω στο 3% θα στηρίξει επίσης τα πραγματικά εισοδήματα και θα συμβάλει στη διατήρηση της εμπιστοσύνης των καταναλωτών και των επενδυτών.

Υγιείς δημόσιοι λογαριασμοί

Τα δημόσια οικονομικά παραμένουν υπό έλεγχο. Οι αρχές έχουν δηλώσει τη δέσμευσή τους στον δημοσιονομικό κανόνα. Ως εκ τούτου, δεν αναμένεται καμία σημαντική δημοσιονομική απόκλιση. Το δημόσιο έλλειμμα ανήλθε σε 2,1% του ΑΕΠ το 2024, ποσοστό χαμηλότερο από το αναμενόμενο, και υποστηρίχθηκε από την ισχυρή αύξηση των εσόδων από τους φόρους εισοδήματος, κατανάλωσης και από νέους φόρους που εισήχθησαν πρόσφατα, όπως οι φόροι επί των τυχερών παιχνιδιών. Οι δαπάνες αυξήθηκαν λόγω των εκλογικών δαπανών, αλλά η δημοσιονομική πολιτική παρέμεινε συνολικά συνετή. Για τα έτη 2025 και 2026, τα ελλείμματα αναμένεται να παραμείνουν αρκετά κάτω από το νόμιμο ανώτατο όριο του 3%, πράγμα που σημαίνει ότι οι δημόσιες δαπάνες δεν θα αποτελέσουν σημαντικό μοχλό ανάπτυξης. Το δημόσιο χρέος μειώθηκε στο 36,1% του ΑΕΠ το 2024 και ο δείκτης αναμένεται να μειωθεί ελαφρώς περαιτέρω, εδραιώνοντας την ανάκαμψη από το πλήγμα της πανδημίας. Το προφίλ του χρέους παραμένει ευνοϊκό, αλλά το υψηλό ποσοστό που εκφράζεται σε ξένο νόμισμα (75%) εκθέτει τον κρατικό ισολογισμό σε συναλλαγματικούς κινδύνους.

Η Γεωργία εξακολουθεί να παρουσιάζει έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών, αν και αυτό έχει περιοριστεί από το 2023 (-5,6%) έως το 2024 (4,6%) λόγω των ισχυρών εξαγωγών υπηρεσιών και της ανάκαμψης των εξαγωγών αγαθών, όπως τα μέταλλα και τα επανεξαγόμενα αυτοκίνητα. Ωστόσο, το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών προβλέπεται να διευρυνθεί ελαφρώς, κυμαινόμενο γύρω στο -5% του ΑΕΠ, καθώς οι εισαγωγές επιταχύνονται λόγω των εγχώριων επενδυτικών αναγκών, ενώ η αύξηση των εξαγωγών θα σταθεροποιηθεί. Η χρηματοδότηση θα βασιστεί στις άμεσες ξένες επενδύσεις και σε άλλες εισροές κεφαλαίων, αλλά εδώ διαφαίνονται κίνδυνοι: οι άμεσες ξένες επενδύσεις μειώθηκαν το 2024 εν μέσω πολιτικής αβεβαιότητας και, εκτός αν ξαναρχίσουν οι μεταρρυθμίσεις, η εξωτερική χρηματοδότηση ενδέχεται να παραμείνει περιορισμένη. Επιπλέον, τα συναλλαγματικά αποθέματα είναι περιορισμένα, καλύπτοντας μόνο περίπου 2,6-3 μήνες εισαγωγών, γεγονός που οδηγεί σε συχνές παρεμβάσεις της Εθνικής Τράπεζας για την αποτροπή της μεταβλητότητας στις ρηχές αγορές συναλλάγματος. Επιπλέον, το ακαθάριστο εξωτερικό χρέος ανέρχεται στο 75% του ΑΕΠ, ενώ το μερίδιο του δημόσιου τομέα ανέρχεται στο 32,1% του ΑΕΠ. Οι τράπεζες ευθύνονται κυρίως για το ιδιωτικό εξωτερικό χρέος, το οποίο ανέρχεται στο 24,7 % του ΑΕΠ, ενώ οι μη τραπεζικές επιχειρήσεις καλύπτουν το 14,8 %. Τα νοικοκυριά έχουν ελάχιστη έκθεση σε εξωτερικό δανεισμό. Η έκθεσή τους σε ξένο νόμισμα είναι κυρίως εγχώρια, μέσω δανείων από γεωργιανές τράπεζες που εκφράζονται σε ξένο νόμισμα.

Εσωτερική πόλωση και αβεβαιότητα σχετικά με την ένταξη στην ΕΕ

Η Γεωργία αντιμετωπίζει αυξημένους πολιτικούς κινδύνους λόγω της βαθιάς εσωτερικής πόλωσης και των αμφισβητούμενων δημοκρατικών προτύπων. Οι κοινοβουλευτικές εκλογές του Οκτωβρίου 2024 προκάλεσαν κρίση νομιμοποίησης. Ενώ το κυβερνών κόμμα «Γεωργιανό Όνειρο» (GD) διεκδίκησε τη νίκη, η αντιπολίτευση κατηγόρησε την κυβέρνηση για εκλογική απάτη και μποϊκοτάρει το κοινοβούλιο, πυροδοτώντας μαζικές διαμαρτυρίες και αποδυναμώνοντας τη θεσμική σταθερότητα. Εξακολουθούν να υφίστανται ανησυχίες σχετικά με τη διακυβέρνηση, συμπεριλαμβανομένων των προσπαθειών περιορισμού των μέσων ενημέρωσης και της κοινωνίας των πολιτών, καθώς και της συνεχιζόμενης επιρροής ολιγαρχικών παραγόντων. Επιπλέον, η νομοθεσία που θεσπίστηκε το 2025 διευκολύνει την απαγόρευση κομμάτων της αντιπολίτευσης, παρέχοντας στο Συνταγματικό Δικαστήριο εξουσίες για τη διάλυση ομάδων, αν και δεν έχουν ακόμη επιβληθεί οριστικές απαγορεύσεις. Αν και η ΕΕ χορήγησε στη Γεωργία το καθεστώς υποψήφιας χώρας στα τέλη του 2023, οι μεταρρυθμίσεις έχουν σταματήσει και η κυβέρνηση έχει μάλιστα αναστείλει τις προσπάθειες που σχετίζονται με την ΕΕ έως το 2028, δημιουργώντας αμφιβολίες σχετικά με την πορεία ένταξης της χώρας. Η κοινή γνώμη στη Γεωργία παραμένει έντονα φιλοευρωπαϊκή και οποιαδήποτε εντύπωση οπισθοδρόμησης ενέχει τον κίνδυνο περαιτέρω πόλωσης. Ωστόσο, το ποσοστό σχεδόν 50% που εξασφάλισε το GD στις εκλογές του 2024 ήταν αποτέλεσμα της κατακερματισμένης και αποδυναμωμένης αντιπολίτευσης, της επίσημης φιλοευρωπαϊκής στάσης του κόμματος σε συνδυασμό με ένα μήνυμα «προτεραιότητα στην ειρήνη» και των ευρέως διαδεδομένων ανησυχιών του κοινού σχετικά με την πρόκληση της Ρωσίας.

Το γεωπολιτικό περιβάλλον παραμένει ευάλωτο. Η Ρωσία εξακολουθεί να καταλαμβάνει το 20% του διεθνώς αναγνωρισμένου εδάφους της Γεωργίας, συμπεριλαμβανομένης της Αμπχαζίας και της Νότιας Οσετίας. Τα περιοδικά συνοριακά επεισόδια υπογραμμίζουν τη συνεχή απειλή κλιμάκωσης. Αν και είναι απίθανο να ξεσπάσει εκ νέου πόλεμος μεγάλης κλίμακας, όσο η Ρωσία είναι απασχολημένη στην Ουκρανία, οι συγκρούσεις που έχουν τεθεί στο ράφι παραμένουν μοχλός πίεσης και εμπόδιο για την ένταξη στο ΝΑΤΟ.

Τελευταία ενημέρωση: Σεπτέμβριος 2025