Φινλανδία
Λετονία
Σουηδία
Λιθουανία
Γερμανία
ΠολωνίαΕπιστροφή στην ανάπτυξη το 2025
Η οικονομία της Εσθονίας αναμένεται να επιστρέψει τελικά στην ανάπτυξη το 2025, αφού επλήγη σοβαρά από τις επιπτώσεις των κυρώσεων και των αντίμετρων που ακολούθησαν την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022. Ο πόλεμος προκάλεσε διαταραχές στην προσφορά, ιδίως τη διακοπή των προμηθειών φυσικού αερίου μέσω αγωγών από τη Ρωσία, οδηγώντας το κόστος παραγωγής και τις τιμές σε επίπεδα πολύ υψηλότερα από τον μέσο όρο της ευρωζώνης, με αποτέλεσμα να πληγεί η ανταγωνιστικότητα της χώρας. Η ανάκαμψη θα τροφοδοτηθεί από την ανάκαμψη της ιδιωτικής κατανάλωσης και την αναζωπύρωση της ζήτησης στις εξαγωγικές αγορές των σκανδιναβικών χωρών και της Γερμανίας. Η ανεργία αναμένεται να συνεχίσει να μειώνεται και θα πρέπει να προσεγγίσει τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που ανέρχεται στο 6%. Η χαλάρωση της νομισματικής πολιτικής της ΕΚΤ, σε συνδυασμό με τα δημοσιονομικά μέτρα τόνωσης, θα επιτρέψει την ανάκαμψη των επενδύσεων των επιχειρήσεων και των νοικοκυριών. Τα ευρωπαϊκά κονδύλια θα στηρίξουν τις δημόσιες επενδύσεις, ιδίως μέσω του Μηχανισμού Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (έχουν διατεθεί 953 εκατομμύρια ευρώ, εκ των οποίων 573 εκατομμύρια ευρώ θα παραμείνουν διαθέσιμα έως τον Αύγουστο του 2026), με στόχο τους τομείς της ενέργειας, των μεταφορών, της υγείας και της άμυνας. Ωστόσο, η σταδιακή ανάκαμψη δεν θα επιτρέψει την επιστροφή της δραστηριότητας στα επίπεδα του 2021. Επιπλέον, ο πληθωρισμός είναι πιθανό να παραμείνει σχετικά υψηλός λόγω της ανάκαμψης των τιμών του υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) που εισάγεται μέσω τερματικών σταθμών στη Φινλανδία και τη Λιθουανία.
Οι υπηρεσίες, ιδίως εκείνες που σχετίζονται με τις Τεχνολογίες Πληροφοριών και Επικοινωνιών (ΤΠΕ), θα συνεχίσουν να αποτελούν κινητήριους μοχλούς ανάπτυξης, αντισταθμίζοντας έτσι τη συνεχιζόμενη ευπάθεια του μεταποιητικού τομέα (μεταλλουργία, ξυλεία, ηλεκτρικός εξοπλισμός) και του κατασκευαστικού τομέα. Παρά την αύξηση κατά 5 % του αριθμού των τουριστών το 2024 σε σύγκριση με το 2023, ο αριθμός των τουριστών παραμένει κατά 5 % χαμηλότερος από τα προπολεμικά επίπεδα, κυρίως λόγω της απουσίας Ρώσων επισκεπτών. Η πρόσθετη χρηματοδότηση ύψους 370 εκατομμυρίων ευρώ για το έργο «Rail Baltica», το οποίο αποσκοπεί στην ένταξη των κρατών της Βαλτικής στο ευρωπαϊκό σιδηροδρομικό δίκτυο, θα δώσει ώθηση στον κατασκευαστικό τομέα, θα ενισχύσει το περιφερειακό εμπόριο και θα βελτιώσει τη διασυνοριακή συνδεσιμότητα. Τα εγκαίνια του μεγαλύτερου φωτοβολταϊκού πάρκου στις χώρες της Βαλτικής, στο Kirikmäe της κομητείας Pärnu, στα τέλη του 2024, σηματοδότησαν μια καμπή στην πράσινη μετάβαση της Εσθονίας. Το έργο αυτό αποτελεί μέρος μιας εθνικής στρατηγικής για την επέκταση της φωτοβολταϊκής ισχύος, με στόχο την ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας και την ταυτόχρονη στήριξη των τοπικών κοινοτήτων. Η πρωτοβουλία αυτή ανοίγει τον δρόμο για άμεσες ξένες επενδύσεις (ΑΞΕ) στον τομέα της ηλιακής ενέργειας της Εσθονίας, ο οποίος θεωρείται πλέον ελκυστικός χάρη στο σταθερό κανονιστικό πλαίσιο και την αναπτυσσόμενη αγορά. Η χώρα αναδεικνύεται σε αναδυόμενο παράγοντα στον τομέα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην Ευρώπη, συνδυάζοντας την τεχνολογική εμπειρογνωμοσύνη με τη δέσμευση για την προστασία του περιβάλλοντος.
Ένας προϋπολογισμός υπό πίεση από τις αμυντικές δαπάνες
Το 2024, το έλλειμμα ήταν μέτριο, παρά την οικονομική ύφεση και τις αυξημένες στρατιωτικές δαπάνες που σχετίζονταν με τον πόλεμο στην Ουκρανία. Αναμένεται να παραμείνει περίπου στο ίδιο επίπεδο το 2025, χάρη στην αύξηση κατά 2% του ΦΠΑ (σε 24%) και των συντελεστών φόρου εισοδήματος τον Ιούλιο του 2025, η οποία θα αντισταθμίσει εκ νέου την αύξηση των στρατιωτικών δαπανών μετά από μια παρόμοια αύξηση τον Ιανουάριο του 2024. Η Εσθονία δεν θα αντιμετωπίσει προβλήματα στη χρηματοδότηση του ελλείμματός της, καθώς διαθέτει το χαμηλότερο δείκτη χρέους στην ΕΕ. Δεδομένης της χαμηλής ανάπτυξης και της μη δημοφιλίας της κυβερνητικής συμμαχίας, είναι όλο και πιο πιθανό η κυβέρνηση να υιοθετήσει μια πιο επεκτατική δημοσιονομική πολιτική το 2025, εν όψει των εκλογών του 2027.
Το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών που εμφανίστηκε το 2020 παρέμεινε και το 2024 λόγω της υποτονικής ζήτησης, ιδίως για ηλεκτρονικά είδη, ξυλεία και έπιπλα στις σκανδιναβικές χώρες. Για το 2025, αναμένεται βελτίωση χάρη στην ανάκαμψη των εξαγωγών, ειδικά στον τομέα των υπηρεσιών. Το επιχειρηματικό περιβάλλον θα παραμείνει ευνοϊκό, υποστηριζόμενο από προηγμένη ψηφιακή υποδομή και εξειδικευμένο εργατικό δυναμικό. Το 2023, οι άμεσες ξένες επενδύσεις (ΑΞΕ) αυξήθηκαν κατά 10%, φθάνοντας τα 2 δισ. ευρώ, κυρίως στους τομείς της τεχνολογίας και της βιομηχανίας, μια ανοδική τάση που αναμένεται να συνεχιστεί τα επόμενα χρόνια.
Πολιτική σταθερότητα παρά το δυσοίωνο οικονομικό και γεωπολιτικό πλαίσιο
Η πολιτική κατάσταση παραμένει γενικά σταθερή, με τον Άλαρ Κάρις να ασκεί τα καθήκοντα του Προέδρου από τον Οκτώβριο του 2021 και τον Κρίστεν Μίχαλ, από το Κόμμα της Μεταρρύθμισης (κεντροδεξιό φιλελεύθερο), να ασκεί τα καθήκοντα του Πρωθυπουργού από τον Ιούλιο του 2024. Ο τελευταίος διαδέχθηκε την Κάγια Κάλας, η οποία παραιτήθηκε για να αναλάβει το αξίωμα της Ύπατης Εκπροσώπου της ΕΕ για τις Εξωτερικές Υποθέσεις. Η σημερινή κυβέρνηση, που σχηματίστηκε μετά τις εκλογές του Μαρτίου 2023, αποτελείται από τρία κόμματα: το Κόμμα της Μεταρρύθμισης, το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα (SDE) και το φιλελεύθερο κόμμα Eesti 200. Ο συνασπισμός διαθέτει σταθερή πλειοψηφία 60 εδρών από τα 101. Αν και η πλειοψηφία προστατεύει τη χώρα από πολιτική κρίση, η αυξανόμενη δημοφιλία της κυβέρνησης λόγω των υποτονικών οικονομικών επιδόσεων της χώρας έχει προκαλέσει έναν μικρό πολιτικό κίνδυνο, ο οποίος ωστόσο δεν αποτελεί μεγάλη απειλή. Οι επόμενες βουλευτικές εκλογές έχουν προγραμματιστεί για τον Μάρτιο του 2027, ενώ οι τοπικές εκλογές θα διεξαχθούν τον Οκτώβριο του 2025.
Στο κοινωνικό και διεθνές μέτωπο, η Εσθονία αντιμετωπίζει προκλήσεις που σχετίζονται με την ένταξη της ρωσόφωνης μειονότητάς της (25% του πληθυσμού), ιδίως ως αποτέλεσμα της σταδιακής κατάργησης της εκπαίδευσης στη ρωσική γλώσσα και των προτεινόμενων περιορισμών στα εκλογικά δικαιώματα των Ρώσων και Λευκορώσων πολιτών στις τοπικές εκλογές. Όσον αφορά την εξωτερική πολιτική, η Εσθονία διατηρεί σταθερή στάση έναντι της Ρωσίας, υποστηρίζοντας ενεργά την Ουκρανία και ενισχύοντας παράλληλα τη δική της ασφάλεια στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ και της ΕΕ, σε συνεργασία με τις άλλες χώρες της Βαλτικής. Οι σχέσεις με τα γειτονικά κράτη της Βαλτικής και τις σκανδιναβικές χώρες παραμένουν ισχυρές.