Η οικονομική ανάπτυξη αναμένεται να ανακάμψει κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2025
Η επιβράδυνση της οικονομικής δραστηριότητας το 2024 αναμένεται να συνεχιστεί κατά το πρώτο εξάμηνο του 2025, πριν σημειωθεί βελτίωση κατά το δεύτερο εξάμηνο του έτους, με την υποστήριξη της χαλάρωσης της νομισματικής πολιτικής. Οι πιέσεις στο κόστος διαβίωσης και οι περιοριστικές χρηματοοικονομικές συνθήκες συνεχίζουν να επιβαρύνουν την εγχώρια ιδιωτική ζήτηση. Οι εντάσεις στην αγορά εργασίας μειώνονται, με το ποσοστό ανεργίας να αυξάνεται από το ιστορικά χαμηλό επίπεδο του 3,5% στα τέλη του 2022 σε ποσοστό άνω του 4% το 2024. Ενώ η αύξηση των ονομαστικών μισθών ήταν ισχυρή, με ετήσιο ρυθμό περίπου 4% από τα μέσα του 2023, μόλις πρόσφατα κατάφερε να συμβαδίσει με τον επιβραδυνόμενο πληθωρισμό, ώστε να οδηγήσει σε θετικές αυξήσεις μισθών. Η κατανάλωση των νοικοκυριών αποτελεί το ήμισυ του ΑΕΠ της χώρας και, ως εκ τούτου, παρουσιάζει υποτονική πορεία λόγω της μείωσης των πραγματικών μισθών και του πραγματικού διαθέσιμου εισοδήματος των νοικοκυριών ανά κάτοικο τα τελευταία δύο χρόνια. Αν και τα νοικοκυριά στηρίζονται από μια υγιή αγορά εργασίας και την αύξηση των ονομαστικών μισθών, η εμπιστοσύνη των καταναλωτών παραμένει αδύναμη και είναι απίθανο να βελτιωθεί σημαντικά σύντομα. Με τα υψηλά επίπεδα χρέους των νοικοκυριών (112% του ΑΕΠ) και τα αυξημένα επιτόκια, οι Αυστραλοί τείνουν να είναι επιφυλακτικοί όσον αφορά τις δαπάνες, ειδικά δεδομένων των ενδείξεων χαλάρωσης της αγοράς εργασίας.
Η αύξηση των επιχειρηματικών επενδύσεων επιβραδύνθηκε καθ’ όλη τη διάρκεια του πρώτου εξαμήνου του 2024, μετά την ισχυρή ανάπτυξη που σημειώθηκε το 2023. Τόσο οι επενδύσεις στον τομέα της εξόρυξης όσο και σε άλλους τομείς παρουσίασαν επιβράδυνση. Αν και οι επενδύσεις εκτός του τομέα της εξόρυξης μειώθηκαν κατά το τρίμηνο του Ιουνίου 2024, το επίπεδο των επενδύσεων παραμένει υψηλό. Οι επενδύσεις στον τομέα των κατασκευών εκτός του τομέα των ορυχείων υποστηρίχθηκαν από έργα σε υποδομές ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, κέντρα δεδομένων, αποθήκες και την πρόοδο στο χαρτοφυλάκιο των ημιτελών κατασκευαστικών έργων. Τα υψηλότερα κόστη, η ευρύτερη επιχειρηματική αβεβαιότητα και οι συγκρατημένες προοπτικές για τη ζήτηση θα οδηγήσουν στην επέκταση αυτής της επιβράδυνσης των προγραμματισμένων επενδύσεων έως το 2025.
Το χαμηλότερο ενεργειακό κόστος και οι σταθερές τιμές των βασικών εμπορευμάτων αναμένεται να οδηγήσουν σε περαιτέρω πτώση του πληθωρισμού το 2025. Ωστόσο, η δυναμική του αποπληθωρισμού θα αναχαιτιστεί από τα επίμονα υψηλά ενοίκια και τις τιμές των κατοικιών. Ο υψηλός πληθωρισμός ώθησε την RBA να αυξήσει το Επίσημο Επιτόκιο (OCR) κατά 425 μονάδες βάσης μεταξύ 2022 και 2023, φέρνοντάς το στο 4,35% τον Δεκέμβριο του 2023. Παρά το γεγονός ότι οι μεγάλες κεντρικές τράπεζες, συμπεριλαμβανομένης της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ (Federal Reserve), έχουν ξεκινήσει τη χαλάρωση της νομισματικής πολιτικής, η RBA παραμένει αβέβαιη ως προς τη μελλοντική κατεύθυνση της πολιτικής της. Η αδύναμη οικονομική δραστηριότητα και οι δαπάνες των νοικοκυριών αποτελούν περιοριστικούς παράγοντες για περαιτέρω αυξήσεις των επιτοκίων, ενώ ενδείξεις για οικονομία πιο αδύναμη από το αναμενόμενο, επιδείνωση της αγοράς εργασίας και λιγότερο επίμονος πληθωρισμός θα αποτελούσαν αιτία για μειώσεις των επιτοκίων.
Επιστροφή των πιέσεων στον δημοσιονομικό τομέα και στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών
Αφού ξεκίνησε την προσπάθεια δημοσιονομικής εξυγίανσης κατά το οικονομικό έτος 2021-2022, η Αυστραλία κατέγραψε το 2023-2024 το πρώτο συνεχόμενο δημοσιονομικό πλεόνασμα σε σχεδόν 20 χρόνια. Ωστόσο, αυτή η θετική δημοσιονομική απόδοση αναμένεται να λήξει το 2024-2025, με την επανεμφάνιση δημοσιονομικού ελλείμματος. Η επιδείνωση της δημοσιονομικής θέσης συνδέεται με το υψηλότερο κόστος που σχετίζεται με μια σειρά προγραμμάτων πολιτικής, συμπεριλαμβανομένων περαιτέρω μέτρων ανακούφισης από το κόστος διαβίωσης (π.χ. φορολογικές μειώσεις και ελαφρύνσεις στους λογαριασμούς ενέργειας), καθώς και με την επέκταση ορισμένων χρηματοδοτήσεων στον τομέα της υγείας και των υπηρεσιών πρώτης γραμμής, αλλά και με βασικές δαπάνες που σχετίζονται με την ενεργειακή μετάβαση, όπως περιγράφονται στο πακέτο μέτρων «Future Made-in-Australia», και με τις αμυντικές δαπάνες που έχουν φτάσει σε επίπεδα ρεκόρ. Αντανακλά επίσης την πολύ πιο αργή αύξηση των εσόδων (+0,9%) σε σύγκριση με τις δαπάνες (+6,3%). Η αυστραλιανή κυβέρνηση αναμένει ότι οι δημοσιονομικές πιέσεις θα συνεχιστούν τα επόμενα τέσσερα χρόνια και προβλέπει δημοσιονομικά ελλείμματα έως το 2027-2028, λόγω των σημαντικών και ταχέως αυξανόμενων δαπανών για τους τόκους του δημόσιου χρέους, την άμυνα και τη φροντίδα ηλικιωμένων. Τα επίμονα ελλείμματα, οι αυξανόμενες πληρωμές τόκων και η ανεπαρκής ανάπτυξη θα συνεπάγονταν αύξηση του δημόσιου χρέους για τη χρηματοδότηση του προϋπολογισμού.
Το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών της Αυστραλίας είναι θετικό από το 2019, χάρη στο αυξανόμενο εμπορικό πλεόνασμα και την ισχυρή ανάπτυξη των εξαγωγών πρώτων υλών. Ωστόσο, αναμένουμε ότι το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών θα επιστρέψει σε έλλειμμα το 2024 και ότι το έλλειμμα αυτό θα διευρυνθεί το 2025. Οι χαμηλότερες τιμές των πρώτων υλών (ιδίως του άνθρακα) και η ασθενέστερη εξωτερική ζήτηση για αυτές τις πρώτες ύλες σημαίνουν ότι τα εμπορικά πλεονάσματα δεν θα είναι τόσο μεγάλα όσο τα τελευταία χρόνια (μέσος όρος 4,6% του ΑΕΠ για την περίοδο 2019-2023) και, ως εκ τούτου, υπάρχει ο κίνδυνος να μην είναι δυνατή η κάλυψη του καθαρού εισοδηματικού ελλείμματος (3% του ΑΕΠ) που συνδέεται με τις σημαντικές πληρωμές μερισμάτων στο εξωτερικό προς ξένους επενδυτές σε εταιρείες εξόρυξης.
Σφιχτές εκλογές το 2025 και ισχυρότερες σχέσεις με την Κίνα
Η κεντροαριστερή κυβέρνηση των Εργατικών, με επικεφαλής τον πρωθυπουργό Άντονι Αλμπανέζε, κατέχει 103 από τις 227 έδρες στο αυστραλιανό κοινοβούλιο, με οριακή πλειοψηφία (51,7%) στη Βουλή των Αντιπροσώπων (το κάτω σώμα του Κοινοβουλίου) και 32,9% στη Γερουσία (το άνω σώμα). Αυτό σημαίνει ότι η συνεργασία με τους ανεξάρτητους βουλευτές (εκλεγμένα μέλη μικρών κομμάτων ή ανεξάρτητοι που δεν ανήκουν ούτε στην κυβέρνηση ούτε στην αντιπολίτευση) είναι κρίσιμη για την ψήφιση νομοθεσίας. Η επιρροή και ο αριθμός των ανεξάρτητων βουλευτών και στα δύο σώματα του Κοινοβουλίου έχουν αυξηθεί τις τελευταίες δύο δεκαετίες. Το αυξανόμενο κόστος διαβίωσης αποτελεί από καιρό βασικό θέμα ανησυχίας των ψηφοφόρων εν όψει των επόμενων ομοσπονδιακών εκλογών, οι οποίες πρέπει να διεξαχθούν πριν από τις 27 Σεπτεμβρίου 2025. Οι πολιτικές προτεραιότητες της κυβέρνησης των Εργατικών επικεντρώνονται σε προγράμματα κοινωνικής πρόνοιας, μέτρα για το κόστος διαβίωσης, τον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής, την πράσινη ενέργεια και τις επενδύσεις σε νέους κλάδους (π.χ. το σχέδιο «Future Made in Australia»).
Τα τελευταία χρόνια έχει σημειωθεί σημαντική μετατόπιση στην εξωτερική και αμυντική πολιτική της Αυστραλίας, με την πιο εμφανή αλλαγή να αποτελεί η υπογραφή της στρατιωτικής συμφωνίας AUKUS με τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ηνωμένο Βασίλειο στις 15 Σεπτεμβρίου 2021. Ενώ η συμφωνία ασφάλειας αποσκοπεί στην αντιμετώπιση του κινεζικού επεκτατισμού στην περιοχή του Ινδο-Ειρηνικού και στην ενίσχυση της άτυπης στρατιωτικής και διπλωματικής συνεργασίας μεταξύ των ΗΠΑ, της Ινδίας, της Ιαπωνίας και της Αυστραλίας (στο πλαίσιο του QUAD), η αυστραλιανή πολιτική επικεντρώνεται περισσότερο στην ανάπτυξη μιας νέας ταυτότητας ως στρατηγικού συμμάχου παρά στην παρεμπόδιση της Κίνας, η οποία παραμένει βασικός οικονομικός εταίρος. Μετά την κλιμάκωση των εντάσεων στις αρχές του 2023, η Αυστραλία και η Κίνα προχώρησαν προς την επαναφορά των εμπορικών σχέσεων σε κανονικά επίπεδα, με ανανεωμένες οικονομικές δεσμεύσεις και την επανέναρξη διαλόγων υψηλού επιπέδου. Οι δύο πλευρές συμφώνησαν επίσης να βελτιώσουν την επικοινωνία μεταξύ των στρατών τους, προκειμένου να αποφευχθούν μελλοντικά ναυτικά περιστατικά.

Κίνα
Ιαπωνία
Νότια Κορέα
Ινδία
Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής
Ευρώπη