Ευρώπη
Κόσοβο
Βόρεια Μακεδονία
Κίνα
Σερβία
Τουρκία
Ηνωμένες Πολιτείες ΑμερικήςΙσχυρή ανάπτυξη, η οποία εξακολουθεί να στηρίζεται στην εγχώρια ζήτηση και τον τουρισμό
Η ανάπτυξη παρέμεινε ισχυρή το 2025, χάρη κυρίως στην αναζωπύρωση της εγχώριας ζήτησης. Η κατανάλωση των νοικοκυριών στηρίζεται στην σταθερά ισχυρή αγορά εργασίας και στην επιβεβαίωση ότι ο πληθωρισμός έχει σταθεροποιηθεί κάτω από τον στόχο του 3% που έχει θέσει η κεντρική τράπεζα της Αλβανίας. Οι επενδύσεις επωφελούνται από τις βελτιωμένες χρηματοοικονομικές συνθήκες και την αξιοποίηση των ευρωπαϊκών κονδυλίων για τις υποψήφιες προς ένταξη χώρες των Βαλκανίων, τα οποία κατανέμονται ανάλογα με το ΑΕΠ και τον πληθυσμό κάθε χώρας. Η Αλβανία θα μπορούσε να λάβει έως και 922 εκατομμύρια ευρώ σε δάνεια και επιχορηγήσεις έως τη στιγμή της ένταξής της στην ΕΕ, υπό την προϋπόθεση ότι θα επιτύχει τους στόχους που έχουν τεθεί. Επιπλέον, η άνθηση του τουρισμού συνεχίζει να τονώνει τις ιδιωτικές και δημόσιες επενδύσεις στην κατασκευή κατοικιών και σε μεγάλα έργα υποδομής (αεροδρόμιο, λιμάνι, δίκτυο μεταφορών κ.λπ.).
Επιπλέον, οι εξαγωγές τροφοδοτούνται από τον τομέα των υπηρεσιών, ο οποίος συνεχίζει να επωφελείται από την ανάπτυξη του τουριστικού τομέα (26% του ΑΕΠ το 2024), στηρίζοντας έτσι το λεκ. Ο τουρισμός έσπασε και πάλι ρεκόρ το 2024 με 11,7 εκατομμύρια διεθνείς αφίξεις (+15,2% σε σύγκριση με το 2023) και σχεδόν 5 δισεκατομμύρια ευρώ σε δαπάνες ξένων τουριστών (+55%). Επιπλέον, οι εξαγωγές αγαθών αναμένεται να ανακάμψουν σταδιακά μετά από δύο χρόνια απότομης συρρίκνωσης που οφείλεται στο δυσμενές εξωτερικό περιβάλλον και στην ανατίμηση του λεκ. Ωστόσο, η εξωτερική ζήτηση θα εξαρτηθεί από την αργή ανάκαμψη των ευρωπαϊκών εταίρων, από τους οποίους εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό η Αλβανία, σε μια εποχή που η βιομηχανική τους δραστηριότητα επηρεάζεται από την αβεβαιότητα σχετικά με πιθανούς δασμούς των ΗΠΑ.
Ένα διαρθρωτικά υψηλό εμπορικό έλλειμμα
Ο προϋπολογισμός του 2025 προβλέπει ιστορικό ύψος δημόσιων δαπανών ύψους 8,2 δισ. ευρώ (32% του ΑΕΠ), συμπεριλαμβανομένων επενδύσεων ύψους 1,6 δισ. ευρώ (6,2% του ΑΕΠ). Οι επενδύσεις αυτές προορίζονται κυρίως για τη χρηματοδότηση ενός ευρέος φάσματος έργων υποδομής, συμπεριλαμβανομένης της έναρξης της κατασκευής του λιμανιού του Πόρτο Ρομάνο και της επέκτασης των οδικών και ενεργειακών δικτύων. Δεύτερον, τα έσοδα ενισχύονται από την έντονη εγχώρια δραστηριότητα, τα υψηλότερα έσοδα από τον φόρο εισοδήματος μετά τις σημαντικές αυξήσεις των μισθών στον δημόσιο τομέα τον Ιούλιο του 2024, καθώς και από την καταπολέμηση της παραοικονομίας και της φοροδιαφυγής. Αυτό θα περιορίσει την αύξηση του συνολικού ελλείμματος. Το πρωτογενές ισοζύγιο (δηλαδή, εξαιρουμένων των τόκων του χρέους) αναμένεται να είναι ισοσκελισμένο. Στο πλαίσιο αυτό, ο δείκτης χρέους θα συνεχίσει να μειώνεται, χάρη στις ισχυρές οικονομικές επιδόσεις και την ανατίμηση του λεκ (περίπου το 45% του χρέους είναι εκφρασμένο σε ξένο νόμισμα).
Το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών αναμένεται να αυξηθεί το 2025, λόγω της διεύρυνσης του ελλείμματος εμπορευμάτων και της βραδύτερης ανάπτυξης στον τουρισμό. Ενώ η ανατίμηση του λεκ θα μειώσει το κόστος των εισαγωγών, ιδίως της ενέργειας, των ενδιάμεσων προϊόντων και των κεφαλαιουχικών αγαθών, οι εξαγωγές, οι οποίες είναι ήδη περιορισμένες και υπόκεινται σε αβεβαιότητα στην Ευρώπη, είναι πιθανό να επηρεαστούν αρνητικά. Επιπλέον, οι εισαγωγές θα ωθηθούν από την ισχυρή εγχώρια ζήτηση, ιδίως στον κατασκευαστικό τομέα. Ταυτόχρονα, η τουριστική άνθηση, αν και με βραδύτερο ρυθμό, θα συνεχίσει να στηρίζει το πλεόνασμα των υπηρεσιών, ενώ τα εμβάσματα των ομογενών θα διατηρήσουν το θετικό ισοζύγιο δευτερογενών εισοδημάτων. Οι άμεσες ξένες επενδύσεις (7% του ΑΕΠ το 2024), κυρίως στους τομείς των κατασκευών, του τουρισμού και της ενέργειας, θα συνεχίσουν να χρηματοδοτούν μεγάλο μέρος του ελλείμματος.
Η επιβεβαίωση της πολιτικής συνέχειας προάγει την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση
Με μια αδύναμη αντιπολίτευση, διχασμένη από σκάνδαλα απάτης και διαφθοράς, ο απερχόμενος σοσιαλιστής πρωθυπουργός Έντι Ράμα κέρδισε τις κοινοβουλευτικές εκλογές του Μαΐου 2025 με 52,1% των ψήφων. Στην εξουσία από το 2013, ο Έντι Ράμα ξεκινά τώρα την τέταρτη συνεχόμενη θητεία του. Χάρη στην ανανεωμένη κοινοβουλευτική πλειοψηφία της, που αριθμεί 82 από τις 140 έδρες στο Κοινοβούλιο, η σοσιαλιστική κυβέρνηση θα συνεχίσει τον αγώνα της κατά της διαφθοράς και του οργανωμένου εγκλήματος, με στόχο την ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Στο πλαίσιο αυτό, μετά την εισβολή στην Ουκρανία, η ΕΕ άνοιξε επίσημα τις ενταξιακές διαπραγματεύσεις με την Αλβανία και τη Βόρεια Μακεδονία. Οι συζητήσεις για τα πρώτα «θεμελιώδη» κεφάλαια των διαπραγματεύσεων ξεκίνησαν τελικά τον Οκτώβριο του 2024, αφού διαχωρίστηκαν από εκείνες της Βόρειας Μακεδονίας. Παρ’ όλα αυτά, παρά τις προσπάθειες για τη μεταρρύθμιση του δικαστικού συστήματος και την εφαρμογή μέτρων κατά της διαφθοράς, η ένταξη βραχυπρόθεσμα παραμένει απίθανη λόγω της κλίμακας των μεταρρυθμίσεων που πρέπει ακόμη να πραγματοποιηθούν. Ωστόσο, οι μεταρρυθμίσεις θα μπορούσαν να επιταχυνθούν χάρη στο σχέδιο ανάπτυξης ύψους 6 δισ. ευρώ που πρότεινε η ΕΕ στις υποψήφιες χώρες των Βαλκανίων.
Επιπλέον, η Αλβανία θα συνεχίσει να διατηρεί καλές σχέσεις με την Ιταλία, με την οποία έχει προγραμματιστεί να πραγματοποιηθεί για πρώτη φορά διακυβερνητική σύνοδος κορυφής το 2025. Η συμφωνία για την αμοιβαία αναγνώριση των συνταξιοδοτικών εισφορών μεταξύ των δύο χωρών θα τεθεί σε ισχύ την 1η Ιουνίου 2025. Ωστόσο, η συμφωνία του Νοεμβρίου 2023 σχετικά με τη μεταφορά στην Αλβανία των αιτούντων άσυλο που φτάνουν στην Ιταλία αντιμετώπισε γρήγορα νομικά εμπόδια και, κατά τη στιγμή της σύνταξης του παρόντος, εξακολουθεί να μην εφαρμόζεται. Το Δικαστήριο της Ρώμης έχει απορρίψει επανειλημμένα την κράτηση μεταναστών που μεταφέρθηκαν στα δύο κέντρα στην Αλβανία και, στη συνέχεια, παρέπεμψε την υπόθεση στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Τα κέντρα αυτά, τα οποία χρηματοδοτούνται από την Ιταλία, χρησιμοποιούνται πλέον κυρίως για την επαναπατρισμό μεταναστών των οποίων οι αιτήσεις ασύλου έχουν απορριφθεί και οι οποίοι, ως εκ τούτου, αντιμετωπίζουν την απέλαση.