Στις 20 Φεβρουαρίου, το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ ακύρωσε τους «αμοιβαίους δασμούς» που επέβαλε η κυβέρνηση Τραμπ. Πρόκειται για ένα σημαντικό νομικό πλήγμα, αλλά δεν αλλάζει το συνολικό τοπίο της εμπορικής πολιτικής. Οι Ηνωμένες Πολιτείες συνεχίζουν να διατηρούν ιστορικά υψηλούς δασμούς και το περιβάλλον παραμένει ασταθές για τις επιχειρήσεις.
Βασικά στοιχεία
14%: μέσος δασμολογικός συντελεστής των ΗΠΑ μετά την απόφαση, σε σύγκριση με 2,3% πριν από το 2025
150 ημέρες: μέγιστη διάρκεια νέων προσωρινών δασμών βάσει του Άρθρου 122
Η απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου αποτελεί πολιτικό πλήγμα για την κυβέρνηση των ΗΠΑ. Ωστόσο, οι Ηνωμένες Πολιτείες εξακολουθούν να έχουν στη διάθεσή τους πολλά μέσα για να διατηρήσουν υψηλούς δασμούς, παρατείνοντας την αβεβαιότητα για τις επιχειρήσεις και το παγκόσμιο εμπόριο.
λέει ο Μarcos Carias, οικονομολόγος για τη Βόρεια Αμερική στην Coface.
Περιορισμένος άμεσος αντίκτυπος και ιστορικά υψηλά επίπεδα
Ενώ αυτή η απόφαση αποτελεί πολιτικό και θεσμικό πλήγμα για τον Λευκό Οίκο, δεν σηματοδοτεί ρήξη με την εμπορική στρατηγική που ακολουθείται από την επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στην εξουσία. Η απόφαση αφορά μόνο τους δασμούς που βασίζονται σε αυτό το συγκεκριμένο νομικό πλαίσιο και δεν θέτει υπό αμφισβήτηση άλλα υφιστάμενα μέτρα, ιδίως εκείνα που αφορούν συγκεκριμένους τομείς.
Τις ώρες που ακολούθησαν την απόφαση, η κυβέρνηση των ΗΠΑ ανακοίνωσε την πρόθεσή της να βασιστεί στο Άρθρο 122 του Εμπορικού Νόμου του 1974 για την εισαγωγή νέων προσωρινών δασμών. Το μέτρο αυτό εξουσιοδοτεί τον Πρόεδρο να εφαρμόζει επιβαρύνσεις έως και 15% για μέγιστη περίοδο 150 ημερών σε περίπτωση εξωτερικών ανισορροπιών - ο πρόσθετος συντελεστής 10% εφαρμόζεται επί του παρόντος.
Αυτή η υποκατάσταση έχει ως αποτέλεσμα μια περιορισμένη μείωση του μέσου δασμολογικού συντελεστή των ΗΠΑ, ο οποίος τώρα πλησιάζει το 14%. Αυτό είναι σίγουρα χαμηλότερο από ό,τι υπό το «αμοιβαίο» δασμολογικό καθεστώς, αλλά δεν είναι τίποτα σε σύγκριση με την κατάσταση πριν από το 2025, όταν ο μέσος συντελεστής δεν υπερέβαινε το 2,3%. Στην πράξη, στις Ηνωμένες Πολιτείες παραμένει έτσι σε ένα από τα υψηλότερα δασμολογικά καθεστώτα που έχουν παρατηρηθεί εδώ και σχεδόν έναν αιώνα.
Νικητές, ηττημένοι και μια αναδιαμορφωμένη γεωγραφία κινδύνου
Το τέλος των «αμοιβαίων» τελωνειακών δασμών δεν μεταφράζεται σε ομοιόμορφη ελάφρυνση. Ο αντίκτυπος ποικίλλει σημαντικά ανάλογα με τους εμπορικούς εταίρους των Ηνωμένων Πολιτειών και τη δομή των εξαγωγών τους.
Οι χώρες των οποίων οι πωλήσεις στην αγορά των ΗΠΑ συγκεντρώνονται σε μεγάλο βαθμό σε τομείς που καλύπτονται από τους δασμούς του Άρθρου 232 - χάλυβας, αλουμίνιο, αυτοκίνητα και βιομηχανικός εξοπλισμός - εξακολουθούν να φέρουν υψηλό δασμολογικό βάρος. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για την Ευρωπαϊκή Ένωση, τηνΙαπωνία και Νότια Κορέα, των οποίων οι βιομηχανικές εξαγωγές παραμένουν σε μεγάλο βαθμό εκτεθειμένες σε μέτρα που δικαιολογούνται για λόγους εθνικής ασφάλειας. Οι κύριοι εταίροι της Βόρειας Αμερικής, Καναδά και Mεξικό, αν και προστατεύονται εν μέρει από την USMCA, εξακολουθούν να τιμωρούνται σε διάφορους βασικούς βιομηχανικούς τομείς.
Αντίθετα, ορισμένες χώρες που προηγουμένως στοχοποιούνταν από ιδιαίτερα υψηλούς «αμοιβαίους» δασμούς επωφελούνται πλέον από σχετική ελάφρυνση, με επιβάρυνση 10% που εφαρμόζεται βάσει του Άρθρου 122.
Αρκετές οικονομίες στη Νότια και Νοτιοανατολική Ασία, όπως το Βιετνάμ, το Μπαγκλαντές ηΣρι Λάνκα, βλέπουν έτσι την έκθεσή τους στους δασμούς να μειώνεται σημαντικά, καθώς οι εξαγωγές τους είναι λιγότερο συγκεντρωμένες στους τομείς που καλύπτονται από το Άρθρο 232. Αυτή η αναδιάρθρωση εντείνει τις διαφορές μεταξύ των εμπορικών εταίρων των Ηνωμένων Πολιτειών και προσθέτει στην πολυπλοκότητα ενός ολοένα και πιο κατακερματισμένου παγκόσμιου δασμολογικού τοπίου.
Νομική και πολιτική αβεβαιότητα που αναμένεται να συνεχιστεί
Πέρα από την προθεσμία των 150 ημερών, παραμένουν αρκετά άγνωστα ζητήματα. Η παράταση των δασμών θα απαιτούσε την έγκριση του Κογκρέσου, μια πολιτικά ευαίσθητη προοπτική ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών. Επιπλέον, το ζήτημα της επιστροφής δασμών που εισπράχθηκαν βάσει του πλέον άκυρου καθεστώτος παραμένει άλυτο. Η διαδικασία θα μπορούσε να διαρκέσει αρκετά χρόνια, τροφοδοτώντας ένα κλίμα διαρκούς αβεβαιότητας για τις επιχειρήσεις, τις αλυσίδες εφοδιασμού τους και τις επενδυτικές τους αποφάσεις.
