ΕΕ-ΗΠΑ: εμπορικός συμβιβασμός για την αποτροπή κλιμάκωσης, αλλά υπό στενό έλεγχο

Ο συμβιβασμός που επιτεύχθηκε στις 20 Μαΐου μεταξύ του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με τα κείμενα που επικυρώνουν τη Συμφωνία Turnberry σηματοδοτεί μια νέα φάση στις εμπορικές σχέσεις μεταξύ Βρυξελλών και Ουάσινγκτον. Πίσω όμως από την εμφάνιση μιας διατλαντικής απόψυξης, η συμφωνία αντικατοπτρίζει κυρίως μια προσέγγιση διαχείρισης κινδύνου: ο στόχος είναι να αποφευχθεί μια νέα έξαρση του προστατευτισμού των ΗΠΑ, διατηρώντας παράλληλα τα μέσα για αντίποινα σε περίπτωση που οι Ηνωμένες Πολιτείες αθετήσουν τις δεσμεύσεις τους.

Βασικά στοιχεία

15% έναντι 0%: τα δύο δασμολογικά ανώτατα όρια στο επίκεντρο του διατλαντικού συμβιβασμού.

31 Δεκεμβρίου 2026: η προθεσμία που έχει οριστεί για την πλήρη συμμόρφωση των ΗΠΑ.

31 Δεκεμβρίου 2029: η προγραμματισμένη ημερομηνία λήξης της συμφωνίας, εκτός εάν παραταθεί.

Αποφυγή επιστροφής στον εμπορικό πόλεμο

Ολοκληρώθηκε το καλοκαίρι του 2025 καθώς ο Ντόναλντ Τραμπ απειλούσε να επιβάλει δασμούς έως και 30% σε ευρωπαϊκά προϊόντα, η Συμφωνία Turnberry περιόρισε αυτό το επίπεδο στο 15%. Σε αντάλλαγμα, η Ευρωπαϊκή Ένωση δεσμεύτηκε να καταργήσει τους δασμούς της στις βιομηχανικές εισαγωγές των ΗΠΑ και να βελτιώσει την πρόσβαση στην αγορά για ορισμένα γεωργικά και γεωργικά προϊόντα διατροφής.

Παρόλο που η συμφωνία έχει επικριθεί έντονα στην Ευρώπη για έλλειψη ισορροπίας, ακολουθεί μια σαφή λογική: να διασφαλίσει το εμπορικό πλαίσιο και να αποφύγει ένα σενάριο που θεωρείται ακόμη πιο δαπανηρό για τους Ευρωπαίους εξαγωγείς.

Εγγυήσεις κατά της Ουάσινγκτον

Το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό του ευρωπαϊκού συμβιβασμού έγκειται στα δίχτυα ασφαλείας που ενσωματώνονται στα κείμενα εφαρμογής. Τρεις μηχανισμοί υποστηρίζουν αυτήν την προσέγγιση:

μια ρήτρα αναστολής σε περίπτωση που οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν συμμορφωθούν με το όριο του 15%, είτε λόγω της εισαγωγής νέων δασμών είτε λόγω ανεπαρκούς μείωσης όσων ήδη ισχύουν (ιδίως για τα παράγωγα προϊόντα χάλυβα και αλουμινίου, για τα οποία οι δασμοί μπορούν να φτάσουν έως και το 50%). Η προθεσμία που έθεσε η ΕΕ για τη συμμόρφωση με το όριο του 15% είναι η 31η Δεκεμβρίου 2026.

• ένας μηχανισμός διασφάλισης που μπορεί να ενεργοποιηθεί σε περίπτωση αύξησης των εισαγωγών που προκαλεί σοβαρή ζημία στην ευρωπαϊκή βιομηχανία.
• μια ρήτρα λήξης που ορίζει ότι οι παραχωρήσεις θα λήξουν στις 31 Δεκεμβρίου 2029, ελλείψει νομοθετικής παράτασης.
• Η ΕΕ επικυρώνει έτσι μια υπό όρους και αναστρέψιμη συμφωνία.

Μεγεθύνετε την εικόνα

Σμικρύνετε την εικόνα

^{Δεδομένα Γραφήματος αε .xlsx}

Ένας ευρωπαϊκός υπολογισμός που έχει γίνει πιο εύθραυστος

Από την υπογραφή του το καλοκαίρι του 2025, το πλαίσιο έχει αλλάξει. Η απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου των ΗΠΑ σχετικά με τη χρήση του IEEPA1 έχει μειώσει την ικανότητα της κυβέρνησης Τραμπ να επιβάλλει άμεσα μαζικές αυξήσεις δασμών.

Ως αποτέλεσμα, η σχετική αξία της συμφωνίας για την Ευρώπη έχει καταστεί λιγότερο σαφής από ό,τι ήταν το καλοκαίρι του 2025. Η «έκπτωση Turnberry» - η ευνοϊκή δασμολογική διαφορά που απολαμβάνει η ΕΕ σε σύγκριση με τον υπόλοιπο κόσμο, εξαιρουμένης της Κίνας - μειώθηκε έτσι από 4,4 μονάδες σε 1,4 μονάδες μεταξύ Σεπτεμβρίου 2025 και Μαρτίου 2026.

Ωστόσο, η απειλή δεν έχει εξαφανιστεί. Η πρόσφατη πίεση των ΗΠΑ στον τομέα της αυτοκινητοβιομηχανίας, καθώς και η πιθανότητα νέων εμπορικών μέτρων μέσω άλλων νομικών βάσεων το δεύτερο εξάμηνο του έτους, έπεισαν τους Ευρωπαίους ότι ο κίνδυνος κλιμάκωσης παραμένει πολύ πραγματικός.

Μικτές επιπτώσεις σε όλους τους τομείς

Για την ευρωπαϊκή μεταποιητική βιομηχανία, η εικόνα είναι ανάμεικτη. Ο αυτοκινητοβιομηχανικός τομέας καταδεικνύει αυτή την ασάφεια: Οι Ευρωπαίοι εξαγωγείς θα αντιμετωπίσουν δασμούς 15% αντί για 25% στις ΗΠΑ, αλλά με κόστος τον αυξημένο ανταγωνισμό στην ευρωπαϊκή αγορά. Για τη γεωργία, οι ευρωπαϊκές παραχωρήσεις παραμένουν πιο στοχευμένες, με σημαντικές μειώσεις σε ορισμένα μεταποιημένα προϊόντα και δασμολογικές ποσοστώσεις σε ευαίσθητα τμήματα όπως το γάλα.

 Olivier Rozenberg, πολιτικός αναλυτής στην Coface.

^{1 International Emergency Economic Powers Act}