Ο δείκτης Coface αποκαλύπτει μια αδιαμφισβήτητη πραγματικότητα: με ποσοστό 41,1%, ο παγκόσμιος πολιτικός κίνδυνος φτάνει σε ένα ιστορικό ορόσημο το 2025. Ριζωμένες ένοπλες συγκρούσεις, θεσμική αστάθεια και επίμονες κοινωνικές εντάσεις: αυτά τα γεγονότα καθίστανται διαρκής κανόνας για τις εταιρείες.
Ο παγκόσμιος πολιτικός και κοινωνικός κίνδυνος φτάνει σε πρωτοφανή επίπεδα
Μετά από έναν ιστορικό γύρο εκλογών το 2024 (Συμμετέχουν 70 χώρες, που αντιπροσωπεύουν ~55% του παγκόσμιου ΑΕΠ) που έφερε τον πολιτικό κίνδυνο στο προσκήνιο της παγκόσμιας σκηνής, το 2025 δεν προσφέρει ανάπαυλα, αλλά μάλλον μια δυναμική αστάθειας και έντασης. Αυτή η πραγματικότητα αντικατοπτρίζεται στον παγκόσμιο δείκτη πολιτικού κινδύνου της Coface, ο οποίος φτάνει στο ιστορικό υψηλό του 41,1% το 2025. Πλέον υπερβαίνει την κορύφωση που είχε επιτευχθεί στο αποκορύφωμα της πανδημίας Covid-19 (+2,8 ποσοστιαίες μονάδες).
Αυτή είναι μία από τις κύριες πληροφορίες που παρέχονται από την ετήσια ενημέρωση του δείκτη πολιτικού κινδύνου της Coface, η εξέλιξη του οποίου περιγράφεται λεπτομερώς στην τελευταία οικονομική μελέτη October 2025 Risk Review, που δημοσιεύτηκε από την Coface. Η παγκόσμια βαθμολογία για την έκδοση του 2025 δείχνει μια σύνθετη πραγματικότητα:
- 68 από τις 166 χώρες που αναλύθηκαν παρουσιάζουν υψηλότερο κίνδυνο από ό,τι πέρυσι
- 106 χώρες βρίσκονται πάνω από τον μέσο όρο προ της πανδημίας
Αυτές οι παρατηρήσεις αντικατοπτρίζουν τη σύγκλιση αρκετών παραγόντων που επηρεάζουν τόσο τις αναδυόμενες οικονομίες όσο και τις προηγμένες δημοκρατίες.
Υψηλότερο από ποτέ, η βαθμολογία του δείκτη πολιτικού κινδύνου Coface για το 2025 επιβεβαιώνει μια θεμελιώδη ανοδική τάση που μας έχει ανησυχήσει εδώ και αρκετά χρόνια. Παρατηρούμε ένα διπλό φαινόμενο: συγκρούσεις που ριζώνουν, αυξάνοντας τον συνολικό κίνδυνο, και ένα πολιτικό και κοινωνικό κλίμα που παραμένει εύθραυστο, όπου η απογοήτευση και η αστάθεια συνεχίζουν να τροφοδοτούν εντάσεις.
- Anna Farrugia, Coface economist.
Ένοπλες συγκρούσεις και βίαιες κοινωνικές αναταραχές: δύο παράγοντες υποβάθμισης του κλίματος ασφάλειας
Η συνιστώσα των «συγκρούσεων» είναι ο κύριος παράγοντας στην επιδείνωση του πολιτικού κινδύνου. Ο αριθμός των συγκρούσεων που καταγράφονται σε εθνικό επίπεδο έχει αυξηθεί ξανά, μια αύξηση που κυριαρχείται σε μεγάλο βαθμό από δύο σημαντικά θερμά σημεία:
- ο πόλεμος Ουκρανίας-Ρωσίας
- οι αντιπαραθέσεις Ισραήλ-Γάζας-Δυτικής Όχθης
Αυτές οι συγκρούσεις ριζώνουν και κρυσταλλώνουν γεωπολιτικές εντάσεις, επιβαρύνοντας τόσο την περιφερειακή σταθερότητα όσο και τις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού.
Ταυτόχρονα, οι βίαιες εσωτερικές αναταραχές βρίσκονται σε έξαρση, υπονομεύοντας τις υπάρχουσες κυβερνήσεις, όπως καταδεικνύεται από το κίνημα διαμαρτυρίας στο Νεπάλ που οδήγησε στην παραίτηση του πρωθυπουργού. Στην Ινδονησία, Η κοινωνική αναταραχή έχει επίσης λάβει βίαιες διαστάσεις. Αυτά τα γεγονότα έχουν άμεσες επιπτώσεις για τις εταιρείες, όπως:
- υλικοτεχνικές διαταραχές
- αυξημένο κόστος ασφάλισης
- κίνδυνος παραβίασης συμβάσεων και αστάθεια της αγοράς
Αυτά τα ευρήματα ενισχύουν ένα συμπέρασμα στο οποίο καταλήξαμε όταν δημιουργήσαμε για πρώτη φορά τον δείκτη πολιτικού κινδύνου: ο κίνδυνος ασφαλείας δεν περιορίζεται σε ένοπλες συγκρούσεις ή πολέμους μεταξύ κρατών. Οι εσωτερικές εντάσεις αποτελούν σημαντικό παράγοντα.
- Ruben Nizard, Επικεφαλής Ανάλυσης Πολιτικού Κινδύνου και Τομεακής Έρευνας στην Coface.
Όταν οι αποδυναμωμένοι θεσμοί συναντούν κοινωνίες σε αναταραχή
Η εκτεταμένη θεσμική αστάθεια είναι ο δεύτερος πυλώνας του αυξημένου πολιτικού κινδύνου. Το πολιτικό και κοινωνικό τοπίο παραμένει επισφαλές και ορισμένα πρόσφατα γεγονότα αντικατοπτρίζονται στα δεδομένα του δείκτη Coface. Ως αποτέλεσμα, η συνολική βαθμολογία πολιτικής και κοινωνικής αστάθειας παραμένει υψηλή. Οι προηγμένες οικονομίες, αντί να γλιτώσουν, αντιμετωπίζουν έναν συνδυασμό αρκετών παραγόντων:
- η άνοδος του λαϊκισμού, η οποία εντάθηκε από τις πρόσφατες εκλογές
η επιδείνωση των βαθμολογιών που σχετίζονται με το θεσμικό πλαίσιο και τις πολιτικές ελευθερίες (ελευθερία έκφρασης και πεποιθήσεων, δικαίωμα συνδικαλισμού και οργάνωσης, κράτος δικαίου)
ο επίμονος πληθωρισμός, που δημιουργεί πιέσεις για αλλαγή
Οι ΗΠΑ προσφέρουν το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτού: όχι μόνο έχει το υψηλότερο επίπεδο κινδύνου πολιτικής και κοινωνικής αστάθειας μεταξύ των προηγμένων οικονομιών, αλλά και τη μεγαλύτερη αύξηση από την περίοδο πριν από την Covid.
Άλλες προηγμένες οικονομίες, όπως τοΗ.Β. και η Γαλλία ακολουθούν παρόμοιες τάσεις, οι οποίες επιδεινώνονται από την κυβερνητική αστάθεια και τη δημοσιονομική αβεβαιότητα. Στη Γαλλία, η τρέχουσα πολιτική κρίση καταδεικνύει μια θεσμική αστάθεια που είναι δύσκολο να επιλυθεί, επηρεάζοντας την εμπιστοσύνη των νοικοκυριών και των εταιρειών και περιορίζοντας τόσο την κατανάλωση όσο και τις επενδύσεις.
Στις αναδυόμενες οικονομίες, οι νέοι διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο, όπως φαίνεται από τα γεγονότα στο Bangladesh τον προηγούμενο χρόνο και στην Kenya. Τα δεδομένα μας αποκαλύπτουν ότι ο κίνδυνος πολιτικής και κοινωνικής αστάθειας αυξάνεται σε χώρες όπου η γενιά Ζ κινητοποιήθηκε με πρωτοφανή τρόπο το 2025, όπως η Ινδονησία οι Φιλιππίνες, Mαδαγασκάρη, Mαρόκο και Περού.
Αυτοί οι νεαροί πληθυσμοί εκφράζουν την απογοήτευσή τους για:
- τις ελίτ που θεωρούνται αναποτελεσματικές ή διεφθαρμένες
- τις αυξανόμενες ανισότητες
- την επιδείνωση των δημόσιων υπηρεσιών και την κατάσταση ασφάλειας
- την έλλειψη οικονομικών προοπτικών
Επιπλέον, η Αφρική παραμένει η περιοχή που είναι περισσότερο εκτεθειμένη σε πολιτικούς και κοινωνικούς κινδύνους, με ιδιαίτερα υψηλά ποσοστά σε χώρες που πλέον ηγούνται στρατιωτικές χούντες μετά από πραξικοπήματα, όπως π.χ. Μπουρκίνα Φάσοκαι ο Νίγηρας. Οι χώρες που παραδοσιακά ήταν πιο σταθερές εμφανίζουν επίσης ανησυχητικά σημάδια.
Στην Tunisia, η συγκέντρωση εξουσίας του Kaïs Saïed αυξάνει τις θεσμικές εντάσεις, ενώ στη Σενεγάλη, η εφαρμογή ενός φιλόδοξου προϋπολογισμού για το 2026 θα μπορούσε να τροφοδοτήσει κοινωνικές απογοητεύσεις.
Οι διαδοχικές κρίσεις και η διάβρωση των θεσμικών θεμελίων, σε συνδυασμό με τις ισχυρές κοινωνικές πιέσεις, τροφοδοτούν εκτεταμένη δυσαρέσκεια. Αυτές οι εντάσεις σχηματίζουν ένα αποσταθεροποιητικό κοκτέιλ που είναι δυνητικά εκρηκτικό για τις υφιστάμενες κυβερνήσεις.
- Anna Farrugia, Coface economist.
ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΟ 2026
Ένα νέο παράδειγμα για τον πολιτικό και κοινωνικό κίνδυνο, ένας νέος κανόνας για τις εταιρείες
Ο πολιτικός και κοινωνικός κίνδυνος δεν αποτελεί πλέον ένα μεμονωμένο φαινόμενο: φτάνει σε επίπεδα ρεκόρ και βιώσιμα. Για τις εταιρείες, αυτός είναι ένας βασικός παράγοντας εμπορικού κινδύνου που πρέπει να παρακολουθείται και να περιλαμβάνεται στις εξής:
- στρατηγικές ανάπτυξης
- πολιτικές αντιστάθμισης κινδύνου
- επενδυτικές αποφάσεις
Ο πολιτικός και κοινωνικός κίνδυνος εισέρχεται σε μια νέα εποχή. Αυτό που κάποτε θεωρούνταν προσωρινή αναστάτωση έχει γίνει διαρθρωτικός κίνδυνος. Ο συνδυασμός γεωπολιτικών αντιπαλοτήτων, πόλωσης, ενεργειακής μετάβασης και τεχνολογικών προκλήσεων διασφαλίζει ότι αυτό το υψηλότερο επίπεδο κινδύνου θα συνεχιστεί.
- Ruben Nizard, Επικεφαλής Ανάλυσης Πολιτικού Κινδύνου και Τομεακής Έρευνας στην Coface
