Η γεωπολιτική αναταραχή στη Μέση Ανατολή απειλεί έναν ήσυχο πυλώνα της παγκόσμιας βιομηχανίας: τον πετροχημικό τομέα. Η Ασία, η οποία εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη νάφθα, το υγροποιημένο αέριο πετρελαίου (LPG) και τη μεθανόλη από τον Κόλπο, νιώθει τους πρώτους κραδασμούς, με χαμηλά αποθέματα αφενός και απότομη άνοδο των τιμών αφετέρου.
Η κρίση δεν περιορίζεται πλέον στην ενέργεια: εξαπλώνεται σε ολόκληρη τη βιομηχανική αλυσίδα. Με το 60 έως 70% της ασιατικής νάφθας1 να διέρχεται από το Ορμούζ, μια παρατεταμένη διαταραχή θα μπορούσε να επαναπροσδιορίσει τις ροές, το κόστος και, ίσως, την ίδια τη γεωγραφία της παγκόσμιας πετροχημικής βιομηχανίας.
Joe Douaihy, οικονομολόγος τομέα, Coface.
Πετροχημικά: Η Ασία στην πρώτη γραμμή του γεωπολιτικού σοκ
Η κλιμάκωση των εντάσεων στη Μέση Ανατολή και οι αναταραχές γύρω από το Στενό του Ορμούζ έχουν οδηγήσει σε σταδιακή αύξηση της αστάθειας στις ενεργειακές και αγορές χημικών. Η περιοχή προμηθεύει ένα μεγάλο μέρος των βασικών πρώτων υλών του τομέα: αργό πετρέλαιο, νάφθα, υγραέριο, μεθανόλη και άλλες βασικές εισροές.
Για τους Ασιάτες παραγωγούς, αυτή η εξάρτηση είναι διαρθρωτική: το 60 έως 70% της νάφθας και το 45% του υγραερίου τους προέρχονται από τη Μέση Ανατολή. Ως αποτέλεσμα, η Ασία είναι η πρώτη περιοχή που απορροφά το σοκ, ακόμη και καθώς οι προμήθειες μειώνονται και οι τιμές αυξάνονται ραγδαία.
Οι τρέχουσες εντάσεις εκδηλώνονται σε ένα πλαίσιο χαμηλής ζήτησης —στον κατασκευαστικό και τον αυτοκινητοβιομηχανικό τομέα— και επίμονης πλεονάζουσας παραγωγικής ικανότητας στην Κίνα. Επιπλέον, οι Ασιάτες παραγωγοί (π.χ. Νοτιοκορεάτες και Ιάπωνες) λειτουργούν διαρθρωτικά με χαμηλά αποθέματα νάφθας και υγραερίου, επαρκή για να καλύψουν μόνο λίγες εβδομάδες παραγωγής. Το αποτέλεσμα: τα αποθέματα νάφθας εξαντλούνται ραγδαία, αναγκάζοντας τους παραγωγούς να μειώσουν την παραγωγή.
Ο Κόλπος: ένας ουσιαστικός κρίκος στην παγκόσμια χημική αλυσίδα
Η Μέση Ανατολή παίζει κρίσιμο ρόλο στην πετροχημική αλυσίδα. Πέρα από το πετρέλαιο, ο Κόλπος εξάγει τεράστιες ποσότητες νάφθας και υγραερίου, δύο προϊόντα απαραίτητα για τις ασιατικές μονάδες πυρόλυσης, οι οποίες τροφοδοτούν μια τεράστια αλυσίδα παραγώγων - πλαστικά, σύνθετα υλικά, διαλύτες, συνθετικά υφάσματα και καλλυντικά. Το Στενό του Ορμούζ διοχετεύει το μεγαλύτερο μέρος αυτών των ροών σε κόμβους όπως οι Κίνα, Νότια Κορέα,Ιαπωνία και Tαϋλάνδη.
Η μεθανόλη παίζει εξίσου κεντρικό ρόλο: το Ιράν και οι χώρες του GCC2 προμηθεύουν το μεγαλύτερο μέρος των όγκων που χρησιμοποιεί η Κίνα για τις μονάδες MTO (μεθανόλη-σε-ολεφίνες), οι οποίες αντιπροσωπεύουν το 20% της παραγωγής ολεφινών της. Οι ολεφίνες (αιθυλένιο, προπυλένιο, βουταδιένιο) αποτελούν τα «δομικά στοιχεία» της παγκόσμιας χημικής βιομηχανίας. Για να αντισταθμίσει αυτές τις απώλειες, η Κίνα έχει ήδη αρχίσει να αυξάνει την παραγωγή μεθανόλης με βάση τον άνθρακα.
Αρχικές επιπτώσεις: πίεση στα περιθώρια κέρδους και διακοπές παραγωγής
Τα πρώτα σημάδια αναστάτωσης ήδη εμφανίζονται. Αρκετά ασιατικά διυλιστήρια μειώνουν την παραγωγή τους, ενώ οι μεγάλοι παραγωγοί — Yeochun NCC (Κορέα), PCS (Σιγκαπούρη) — έχουν επικαλεστεί ανωτέρα βία, επικαλούμενοι περιστάσεις που διαταράσσουν τις δραστηριότητές τους και τους εμποδίζουν να διατηρήσουν την κανονική λειτουργία τους, ιδίως όσον αφορά την εκπλήρωση των δεσμεύσεών τους προς customers.
Οι παραγγελίες για πολυαιθυλένιο και πολυπροπυλένιο έχουν ανασταλεί σε αρκετές αγορές, σηματοδοτώντας μια ραγδαία συρρίκνωση της προσφοράς. Ακόμη και σε περίπτωση βραχύβιας κρίσης, η επανεκκίνηση των πετροχημικών μονάδων μετά τη μείωση της παραγωγής είναι δύσκολη και δαπανηρή, γεγονός που θα μπορούσε να παρατείνει τις επιπτώσεις πολύ πέρα από την περίοδο των εχθροπραξιών.
Μια πιθανή αναδιάρθρωση του τομέα: νικητές, ηττημένοι, νέες ισορροπίες
Εάν η κρίση συνεχιστεί, το τοπίο του τομέα θα μπορούσε να αλλάξει.
- ΗΠΑ: πιθανοί νικητές χάρη στο πολύ χαμηλό κόστος του αιθυλενίου, το οποίο θα μπορούσε να τους επιτρέψει να αυξήσουν τις εξαγωγές προς την Ασία.
- Κίνα: διαφοροποιημένη, μπορεί να στραφεί στον άνθρακα. Αυτό της επιτρέπει να παράγει απευθείας χημικά (CTO), αλλά αποτελεί σημαντική πηγή εκπομπών CO2. Ο άνθρακας μπορεί επίσης να της επιτρέψει να παράγει μεθανόλη. Αυτό τροφοδοτεί τις μονάδες MTO (Μεθανόλη σε Ολεφίνες), αλλά προς το παρόν προέρχεται κυρίως από τη Μέση Ανατολή — όπου οι τιμές εκτοξεύονται στα ύψη.
- Ευρώπη: σε ευάλωτη θέση, παρεμποδισμένη από το υψηλότερο κόστος ενέργειας και την περιορισμένη ικανότητα μετακύλισης των αυξήσεων των τιμών.
- Iνδία:μια πιθανή θετική έκπληξη, αν καταφέρει να παράγει περισσότερο από ρωσικό αργό πετρέλαιο, με γεωγραφικό πλεονέκτημα στην εξυπηρέτηση των ασιατικών αγορών.
