Έντονες εκλογές, δυσαρέσκεια του πληθυσμού, αλλαγές στην πολιτική των Ηνωμένων Πολιτειών και γεωπολιτικές μετατοπίσεις: το 2026 διαμορφώνεται ως μια κρίσιμη χρονιά, χωρίς καμία υπόσχεση μεγαλύτερης σαφήνειας.
Πολιτικός κίνδυνος: ένας νέος κανόνας για την επιχειρηματική σας στρατηγική
Το αποτέλεσμα του πολιτικού και κοινωνικού κινδύνου το 2025 είναι σαφές: σύμφωνα με τον δείκτη Coface, το παγκόσμιο πολιτικό ρίσκο έχει φτάσει σε ιστορικό σημείο, φτάνοντας το 41,1%. Η τάση αυτή, αντί να είναι προσωρινή, αποτελεί μέρος μιας διαρθρωτικής δυναμικής, η οποία καθοδηγείται από δύο κύριους παράγοντες:
- Εμβάθυνση των ένοπλων συγκρούσεων: ο πόλεμος στην Ουκρανία και οι εντάσεις στη Μέση Ανατολή εδραιώνονται.
- Βίαιες εσωτερικές αναταραχές, οι οποίες έχουν αυξηθεί, αναδεικνύοντας κοινωνικές διαμαρτυρίες που συγκλονίζουν τις κατεστημένες δυνάμεις.
Αυτή η νέα πραγματικότητα απαιτεί από τις εταιρείες που ασχολούνται με το παγκόσμιο εμπόριο να ενσωματώσουν τον πολιτικό κίνδυνο ως μακροπρόθεσμη παράμετρο στις αναπτυξιακές στρατηγικές τους, στις πολιτικές αντιστάθμισης κινδύνου και στις επενδυτικές τους αποφάσεις. Σε αυτό το ταραγμένο περιβάλλον, ακολουθούν οι τρεις πολιτικοί και κοινωνικοί κίνδυνοι στους οποίους οι εταιρείες θα πρέπει να δώσουν προτεραιότητα το 2026.
Κίνδυνος #1 - Εκλογικές αλλαγές και πολιτική αστάθεια: χαρτογραφήστε την έκθεση της χώρας σας
Το 2026, αυτή η δομική αστάθεια θα βρει την κύρια έκφρασή της στην κάλπη.
Στισ ΗΠΑ, μετά από μια χρονιά που σημαδεύτηκε από την επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ, οι ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου 2026 θα είναι κρίσιμες. Η πλήρης ανανέωση της Βουλής των Αντιπροσώπων, 35 έδρες στη Γερουσία και 36 κυβερνητικές θέσεις θα μπορούσαν να αναδιαμορφώσουν την ισορροπία δυνάμεων.
Στη Λατινική Αμερική, οι επόμενοι μήνες υπόσχονται να είναι εξίσου καθοριστικοί:
- Στη Bραζιλία, οι προεδρικές εκλογές του Οκτωβρίου θα μπορούσαν να σηματοδοτήσουν ένα σημείο καμπής, με τον πρόεδρο Λούλα να βλέπει τη δημοτικότητά του να μειώνεται καθώς επιδιώκει μια τέταρτη θητεία.
- Στην Κολομβία, οι προεδρικές εκλογές του 2026 θα διεξαχθούν σε εξίσου τεταμένο κλίμα, καθώς ο απερχόμενος αριστερός πρόεδρος, Γκουστάβο Πέτρο, δεν θα μπορέσει να θέσει υποψηφιότητα για επανεκλογή.
- Στο Peru, οι γενικές εκλογές έχουν προγραμματιστεί για τον Απρίλιο του 2026, μετά την καθαίρεση της προέδρου Ντίνα Μπολουάρτε τον περασμένο Οκτώβριο.
Η Ευρώπη θα εισέλθει στο 2026 σε ένα πλαίσιο πολιτικής αναδιάρθρωσης που θα σημαδευτεί από αρκετές αποφασιστικές εκλογές που θα επαναπροσδιορίσουν ουσιαστικά την πολιτική ισορροπία εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης:
- Η Ουγγαρία, η μείωση της διαφοράς στις δημοσκοπήσεις μεταξύ του Βίκτορ Όρμπαν και της αντιπολίτευσης με επικεφαλής τον Πέτερ Μαγιάρ ανοίγει την πιθανότητα μιας ρήξης μετά από δεκαπέντε χρόνια πολιτικής συνέχειας, καταδεικνύοντας ευρύτερα την αποδυνάμωση του ευρωπαϊκού πολιτικού κέντρου απέναντι στην άνοδο των λαϊκιστικών δυνάμεων.
- Αυτή η τάση αντικατοπτρίζεται στη Γαλλία,όπου οι δημοτικές εκλογές του Μαρτίου θα χρησιμεύσουν ως βαρόμετρο ενόψει των προεδρικών εκλογών του 2027, σε ένα τοπίο όπου το Εθνικό Συναγερμό (ακραία δεξιά) έχει ισχυρή επιρροή στον δημόσιο διάλογο.
- Στη Σουηδία, οι γενικές εκλογές του Σεπτεμβρίου θα επιβεβαιώσουν (ή όχι) τη θέση των Σουηδών Δημοκρατών ως δεύτερης πολιτικής δύναμης, συμβολίζοντας την αύξηση των ψήφων διαμαρτυρίας στην περιοχή.
Στην Αφρική, η τάση προς την παρακμή της δημοκρατίας παραμένει έντονη:
Οι εθνικές εκλογές θα διεξαχθούν σε Aλγερία, Αιθιοπία, Mορόκο, Κoνγκό, Ουγάντακαι Μπεινίν, που πρόσφατα συγκλονίστηκε από μια απόπειρα πραξικοπήματος τον Δεκέμβριο του 2025.
- Αρκετές χώρες με επικεφαλής ηλικιωμένους προέδρους που επανεξελέγησαν το 2025, όπως το Καμερούν, θα μπορούσαν να εισέλθουν σε μια μεταβατική φάση.
Τέλος, η Aσία, το Μπακλαντέςθα είναι ένα από τα κύρια σημεία προσοχής. Δύο χρόνια μετά την φοιτητική εξέγερση που έθεσε τέλος σε δεκαπέντε χρόνια εξουσίας, η χώρα θα διεξαγάγει βουλευτικές εκλογές σε συνδυασμό με ένα συνταγματικό δημοψήφισμα τον Φεβρουάριο.
Ο εκλογικός κίνδυνος δεν σχετίζεται μόνο με τα αποτελέσματα, αλλά και με την αβεβαιότητα και την πόλωση που δημιουργούν. Σε αυτό το πλαίσιο, οι πολιτικές αλλαγές κατεύθυνσης μπορούν να επηρεάσουν τις εμπορικές συμφωνίες, τις βιομηχανικές πολιτικές και τις δημοσιονομικές αποφάσεις, αναγκάζοντας τις εταιρείες να εξετάσουν αυτές τις αλλαγές.
Ruben Nizard, Επικεφαλής Τομεακής Ερευνας και Ανάλυσης πολιτικού κινδύνου στην Coface.
Κίνδυνος #2 – Όταν η κοινωνική αναταραχή θέτει υπό δοκιμασία τις εξουσίες
Το 2026, οι νέοι και οι πληθυσμοί που έχουν εξαντληθεί από διαδοχικές κρίσεις θα μπορούσαν για άλλη μια φορά να αποτελέσουν την κινητήρια δύναμη πίσω από την κοινωνική κινητοποίηση. Τα δεδομένα από τον δείκτη πολιτικού και κοινωνικού κινδύνου Coface αποκαλύπτουν αύξηση του κινδύνου πολιτικής και κοινωνικής αστάθειας σε χώρες όπου οι νέοι διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στις διαμαρτυρίες.
Στις ασιατικές χώρες, οι διαμαρτυρίες και οι κοινωνικές αναταραχές βρίσκονται σε άνοδο:
- Στο Nεπάλ, χρειάστηκαν μόλις δύο ημέρες για να εξασφαλιστεί η παραίτηση του Πρωθυπουργού.
- Στην Ινδονησία και στιςΦιλιππίνες, οι νέοι διαδήλωσαν ενάντια στις μεταρρυθμίσεις που θεωρούνταν μη δημοφιλείς και σε μια πολιτική τάξη που θεωρούνταν διεφθαρμένη.
- Στην Αφρική, η συλλογικότητα GenZ212 στο Μαρόκο έχει αναδειχθεί σε βασικό παράγοντα στις διαμαρτυρίες κατά της υποβάθμισης των δημόσιων υπηρεσιών, αποκαλύπτοντας βαθιές κοινωνικοοικονομικές απογοητεύσεις. Στη Μαδαγασκάρη, αρκετές εβδομάδες διαμαρτυριών οδήγησαν σε στρατιωτικό πραξικόπημα, καταδεικνύοντας την επίμονη πολιτική αστάθεια σε ορισμένες περιοχές της ηπείρου.
- Στο Ιράν, το νέο κύμα διαμαρτυριών από τις αρχές του 2026 επιβεβαιώνει την αυξανόμενη πίεση σε ένα αποδυναμωμένο καθεστώς. Η καταστολή παραμένει ιδιαίτερα έντονη, αλλά δεν είναι πλέον σε θέση να περιορίσει το κίνημα διαμαρτυρίας που έχει τις ρίζες του στις οικονομικές, κοινωνικές και πολιτικές κρίσεις των τελευταίων ετών.
- Η χώρα έχει συγκλονιστεί αρκετές φορές από μεγάλης κλίμακας διαδηλώσεις — είτε πρόκειται για κινήματα κατά του υψηλού κόστους ζωής, είτε για τις διαμαρτυρίες του 2019 είτε για την εξέγερση «Γυναίκα, Ζωή, Ελευθερία» το 2022-2023 — αποκαλύπτοντας ένα δομικό και όχι κυκλικό κίνημα διαμαρτυρίας.
Ο δείκτης Coface κατατάσσει το Ιράν ως τη δεύτερη πιο πολιτικά και κοινωνικά εύθραυστη χώρα στον κόσμο το 2025 (86%, πίσω από το Σουδάν), ένα επίπεδο που αντικατοπτρίζει τη συσσώρευση εσωτερικών εντάσεων και την αδυναμία του καθεστώτος να ανταποκριθεί στις προσδοκίες ενός νεαρού, επισφαλούς και ολοένα και πιο κινητοποιημένου πληθυσμού.
δήλωσε η Άννα Φαρούτζια, οικονομολόγος της Coface.
Σε πολλές προηγμένες οικονομίες, η κοινωνική αναταραχή κερδίζει επίσης έδαφος, με τη συμφωνία ελεύθερων συναλλαγών ΕΕ-Mercosur να προκαλεί σημαντικές εντάσεις.
- Στη Γαλλία, η αντίθεση των αγροτών έχει οδηγήσει σε διαμαρτυρίες που καταγγέλλουν αυτό που θεωρούν αθέμιτο ανταγωνισμό και στρεβλώσεις που συνδέονται με τα περιβαλλοντικά και υγειονομικά πρότυπα. Η κοινωνική αναταραχή, η οποία ήταν ήδη εμφανής στο κίνημα «Bloquons tout» («Ας μπλοκάρουμε τα πάντα») τον Σεπτέμβριο του 2025, έχει επηρεάσει αρνητικά την εμπιστοσύνη και τις επενδύσεις.
- Η Βουλγαρία συγκλονίστηκε από την κινητοποίηση της Γενιάς Ζ κατά της διαφθοράς, ένα κίνημα που οδήγησε στην παραίτηση της κυβέρνησης του Ρόσεν Τζελιάζκοφ καθώς η χώρα πλησίαζε στην είσοδο στην ευρωζώνη. Η Iταλία δεν έχει γλιτώσει: στα τέλη του 2025, τα συνδικάτα ξεκίνησαν εθνική απεργία κατά της πρότασης προϋπολογισμού της κυβέρνησης Μελόνι για το 2026. Στην άλλη πλευρά της Μάγχης, οι συζητήσεις για τη μετανάστευση και οι φιλοπαλαιστινιακές διαδηλώσεις διατηρούν ένα εύθραυστο κοινωνικό κλίμα
- Στις Ηνωμένες Πολιτείες, η δασμολογική πολιτική επηρεάζει σε μεγάλο βαθμό την εγχώρια αγορά, με το 80% του λογαριασμού τελωνειακών δασμών να βαραίνει Αμερικανικές οντότητες (επιχειρήσεις ή καταναλωτές), ένας παράγοντας που είναι πιθανό να τροφοδοτήσει τη δυσαρέσκεια.
Ένα κοινό νήμα αναδύεται εδώ και αρκετά χρόνια, τόσο στις προηγμένες όσο και στις αναδυόμενες οικονομίες: η αυξανόμενη απογοήτευση για τις οικονομικές και κοινωνικές συνθήκες που θεωρούνται ότι βρίσκονται σε παρακμή, και η βαθιά απογοήτευση του πληθυσμού από τις πολιτικές τάξεις που βρίσκονται στην εξουσία.
Ruben Nizard, Επικεφαλής Έρευνας Τομέα και Ανάλυσης Πολιτικού Κινδύνου στην Coface.
Κίνδυνος #3 – Μεταξύ προκλήσεων για την αμερικανική ηγεμονία, αντιπαλοτήτων εξουσίας και επίμονων συγκρούσεων
Η σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο στις αρχές Ιανουαρίου έδειξε, αν χρειάζονταν περαιτέρω αποδείξεις, ότι η χρονιά ξεκινά σύμφωνα με τη γεωπολιτική αστάθεια που έχει γίνει ο κανόνας τα τελευταία χρόνια. Αυτή η αμερικανική στάση έρχεται εν μέσω παγκόσμιας αστάθειας που αναδιαμορφώνει τα γεωπολιτικά και εμπορικά ισοζύγια. Οι δασμοί που ανακοινώθηκαν από την Ουάσιγκτον τον περασμένο Απρίλιο έχουν ωθήσει την εμπορική αβεβαιότητα σε πρωτοφανή επίπεδα. Η πρόκληση για το 2026 θα είναι τόσο νομική όσο και πολιτική: το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ πρόκειται να αποφανθεί για τη νομιμότητα και το εύρος των δασμολογικών εξουσιών της εκτελεστικής εξουσίας.
Σε αυτό προστίθενται οι μακροχρόνιες συγκρούσεις. Ο πόλεμος Ρωσίας-Ουκρανίας εισέρχεται τώρα στον τέταρτο χρόνο του, χωρίς πραγματική προοπτική επίλυσης παρά τις ευρωπαϊκές και αμερικανικές διπλωματικές προσπάθειες. Στην Εγγύς Ανατολή, η κατάσταση παραμένει εξίσου επισφαλής: η περιοχή εξακολουθεί να χαρακτηρίζεται από σημαντική αστάθεια, παρά την εκεχειρία που συμφωνήθηκε μεταξύ Ισραήλ και Χαμάς.
Για τις εταιρείες που ασχολούνται με το παγκόσμιο εμπόριο, αυτό το πλαίσιο απαιτεί μια προληπτική προσέγγιση και συγκεκριμένα μέτρα:
- ενίσχυση της πολιτικής παρακολούθησης,
- γεωγραφική διαφοροποίηση των δραστηριοτήτων,
- ευελιξία των αλυσίδων εφοδιασμού
- ενσωμάτωση του κινδύνου χώρας στις στρατηγικές αποφάσεις.
Το έτος 2025 έληξε σε μια ενδιάμεση κατάσταση, με σχέδια εξυγίανσης να κυκλοφορούν αλλά χωρίς να επιφέρουν πραγματική και διαρκή ειρήνη. Το 2026 ξεκινά σε έναν κόσμο όπου η γεωπολιτική δεν είναι πλέον θόρυβος υποβάθρου αλλά ένας παράγοντας διαμόρφωσης των στρατηγικών των εταιρειών.
Anna Farrugia, Coface economist.
Θέλετε να προστατεύσετε την επιχείρησή σας από πολιτικούς κινδύνους στις χώρες όπου δραστηριοποιείστε; Επικοινωνήστε με τους Ειδικούς μας
